07/12/2023
بدعت
💢بدعت به هر چیز جدیدی گفته میشود که انسان، آن را پدید میآورد که از آن به عنوان نوآوری نیز یاد میشود.
اما بدعت در اصطلاح شرعی به هر عملی گفته میشود که در قالب عقیده، گفتار و کردار، ریشهی شرعی نداشته باشد و کسی بخواهد به وسیلهی این عقیده یا گفتار و یا کردار بیاساس، الله را عبادت کند؛ لذا هرکس با عقیده، یا سخن یا عملی که الله متعال، آن را مشروع قرار نداده است، به عبادت الله بپردازد، آن شخص بدعتگذار بهشمار میرود و جزو اهل بدعت محسوب میشود.
❄️ آدم بدعتی یا بدعتگذار، در معرض خطرهای فراوانی قرار دارد؛
❶)اینکه نوآوری و بدعتش در دین، به نص قرآن و سنت، ضلالت و گمراهى محسوب میشود؛ زیرا حق و حقیقت، همان چیزیست که پیامبر ﷺ آورده است.
❷)اینکه بدعت و نوآوری در دین، انسان را از راهِ پیامبر ﷺدور میکند. به عبارت دیگر: بدعت و نوآوری، مخالفت عملی با پیامبر ﷺ و دوری از راه و روش اوست؛
❸)بدعت، مخالفت عملی با پیامبر ﷺ است و این، با حقیقتِ بخش دوم شهادتین (یعنی با حقیقتِ محمد رسولُالله)، منافات دارد؛ زیرا تحقق این شهادت، در این است که انسان، تنها در چارچوبی که محمد مصطفی ﷺ آورده است، به عبادت الله ﷻ بپردازد و به شریعتش پایبند باشد و از حدودِ شریعت، پا فراتر نگذارد یا نسبت به آن کوتاهی نکند؛ به عبارت دیگر: کسی که چیزی بر شریعت میافزاید یا از آن میکاهد، در حقیقت، با رسولالله ﷺ مخالفت میکند و حقیقتِ گواهی دادن به رسالت محمد رسولالله ﷺ را محقق نمیسازد و حقیقتِ این شهادت، در رفتارش مشاهده نمیشود.
❹)بدعت، در واقع، نکوهش اسلام بهشمار میرود؛ زیرا کسی که در دین نوآوری میکند یا مرتکب عمل بدعت میشود، در عمل چنین نشان میدهد که اسلام، کامل نشده است و او میخواهد با بدعت خود، اسلام را کامل کند.
❺)بدعت، در حقیقت، طعنه زدن به پیامبر ﷺ است؛ زیرا بدعتی که در اعتقاد برخی از اهل بدعت، عبادت محسوب میشود، این را میرساند که گویا پیامبر ﷺ از چنین عبادتی بیخبر بوده است؛ و این، به معنای متهم کردن پیامبر ﷺ به جهالت است! پناه بر الله. و یا چنین برداشت میشود که پیامبر ﷺ از چنین عبادتی، آگاه بوده، اما آن را کتمان کرده است! و این، مفهوم خطرناکی دارد و نعوذ بالله به معنای متهم کردن ايشان به خیانت در تبلیغ دین است!
❻)بدعت، باعث تفرقه در میان امت اسلامی میشود؛ زیرا گشوده شدن دروازهی بدعت، باعث پیدایش بدعتهای فراوانی میگردد و هرکس، از هر سو بدعتی به نام دین پدید میآورد؛ چنانکه امروزه شاهدیم، و بدینسان هر گروهی به آنچه نزدِ آنهاست، خوشحالند.
❼)پیآمد بدعت و نوآوری در دین، این است که با گسترش بدعت، سنت از میان میرود؛ زیرا عملکرد مردم، دو حالت دارد: یا خوب است یا بد. یکی از سلف صالح گفته است: هیچ گروهی بدعتی پدید نمیآورند، مگر اینکه سنتی را از میان میبرند. لذا بدعت، باعث میشود که امت اسلامی سنت را فرمواش کنند یا از بین ببرند. گاه، بدعتگذار با نیت درست و نیک، بدعتی ایجاد میکند؛ اما عمل او، عمل زشت و نادرستیست؛ البته کسی که از نادرستی عمل خویش آگاه است، باید از ادامهی آن بازآید و از همان سنتی پیروی نماید که رسولالله ﷺ آورده است.
❽)یکی دیگر از تباهیها و پیآمدهای زشت بدعت، این است که بدعتگذار، کتاب و سنت را داور و معیار قضاوت قرار نمیدهد؛ زیرا مطابق خواستههای نفسانی خویش عمل میکند و هرچه را که نفس او حکم نماید، عملی میسازد. در حالی که الله ﷻ فرموده است:
﴿فَإِن تَنَٰزَعۡتُمۡ فِي شَيۡءٖ فَرُدُّوهُ إِلَى ٱللَّهِ وَٱلرَّسُولِ﴾ النساء: ٥٩
و هرگاه در چیزی اختلاف کردید، آن را به الله و پیامبر بازگردانید.
﴿إِلَى ٱللَّهِ﴾ یعنی به کتاب الله رجوع کنید؛ ﴿وَٱلرَّسُولِ﴾ یعنی در دوران حیات پیامبر ﷺ به شخصِ وی مراجعه کنید و پس از وفاتش، به سنت او.
رياض الصالحين باب نهى از بدعتها و امور نوپيدا در دين-شرح علامه بن عثيمين رحمه الله
