Monuments of Albania

Monuments of Albania Contact information, map and directions, contact form, opening hours, services, ratings, photos, videos and announcements from Monuments of Albania, Tirana.

Kisha e Fjetjes së Shën Mërisë – Sopik, PogonKisha është një bazilikë prej guri, me përmasa rreth 33 × 13 metra, e ndërt...
11/09/2026

Kisha e Fjetjes së Shën Mërisë – Sopik, Pogon

Kisha është një bazilikë prej guri, me përmasa rreth 33 × 13 metra, e ndërtuar me mure guri të lidhura me llaç e gëlqere. Përbëhet nga narteksi, naosi dhe altari, ndërsa çatia është e mbuluar me pllaka guri.

Një nga elementet më të rëndësishme është ikonostasi i gdhendur në dru arre, një vepër shumë e pasur artistike. Sipas burimeve, ai u përfundua në vitin 1832 dhe është punuar nga mjeshtri Nikolla Dibrani, nga Megarova e Manastirit. Dekorimi përfshin hardhi, zogj, pëllumba, rrush dhe figura të tjera simbolike; mbi të paraqitet edhe skena e Darkës Mistike.

Mbishkrimi i vitit 1778

Një dëshmi shumë e rëndësishme historike ndodhet mbi portën jugore të kishës. Mbishkrimi tregon se suvatimi i kishës filloi më 11 janar dhe përfundoi më 4 maj, me kontributin e tre priftërinjve: Papa Kostandinit, Papa Panajotit dhe Papa Janit. Mbishkrimi i lidh ata me vrasjen e tyre në Kakollako më 14 maj 1778.

Këtu fillon edhe një nga historitë më interesante të Sopikut.

Legjenda e Ali Pashë Tepelenës

Sipas traditës së përcjellë në burime lokale, Ali Pashë Tepelena, në një moment kur ishte i rrethuar nga kundërshtarët e tij, u strehua në kishë. Sipas legjendës, banorët e Sopikut e ndihmuan të largohej duke e fshehur në një vozë të madhe, për ta kaluar përmes rrethimit.

Tre priftërinjtë që lidhen me këtë ngjarje – Papa Kostandini, Papa Panajoti dhe Papa Jani – thuhet se më pas u vranë. Megjithatë, këtu duhet bërë një dallim i rëndësishëm: kjo pjesë nuk mund të konsiderohet si fakt historik i provuar në të gjitha hollësitë. Theofan Popa e ka regjistruar traditën në studimin e mbishkrimeve të kishave, ndërsa burime të tjera japin një variant tjetër, sipas të cilit priftërinjtë u vranë për shkak të kundërshtimit të kthimit të fshatit në çiflig.

Pra, mbishkrimi është dëshmi dokumentare, ndërsa historia e shpëtimit të Ali Pashës mbetet kryesisht në fushën e traditës dhe gojëdhënës.

Afresket

Kisha mori një tjetër shtresë të rëndësishme artistike në vitet 1920–1921, kur u pikturua nga ikonografi Theodhos Jusi nga Hllomoja. Kjo e bën kishën veçanërisht interesante për historinë e artit kishtar të Pogonit, sepse ndërthur arkitekturën tradicionale, ikonostasin e shekullit XIX dhe pikturën murale të fillimit të shekullit XX.

Në fakt, Sopiku duket se ka pasur një traditë të fuqishme kishtare: burimet e Kishës Ortodokse përmendin se fshati kishte disa kisha dhe disa priftërinj vendas.

10/09/2026

Kisha e Shën Kollit – Kurjan, Fier

Kisha e Shën Kollit është një kishë e tipit trikonkësh, me tre apsida. Të tre apsidat e kishës janë trefaqëshe. Muret e saj janë ndërtuar me tulla duke pasur të murosura një numër të madh fragmentesh antike dhe paleokristiane, që i japin një vlerë piktorike mureve të kishës. Në anët e kishës ruhen gjurmë të katër portikëve të kishës, ndërsa në arkitekturë ka edhe elementë të ndikimit perëndimor. Monumenti datohet të jetë ndërtuar në shek. XIV.

Marrë nga libri ‘Historia e arkitekturës në Shqipëri’, me grup autorësh: A. Meksi, A. Baçe, E. Riza, Gj. Karaiskaj, P. Thomo

❤️DHERMIU❤️
10/09/2026

❤️DHERMIU❤️

09/09/2026

Muzeu Etnografik-Elbasan
Në qendër të qytetit të Elbasanit, shumë pranë Rrapit të Bezistanit, ndodhet një shtëpi karakteristike, e cila në vitin 1986 u kthye në Muze Etnografik. Shtëpia e Sejdinëve, siç njihet, iu dhurua shtetyit nga familja. “Në planin kompozicional dhe në përgjithësi në konceptimin e saj funksionalo -arkitektonik, kjo banesë u ngjan shumë banesave me çardak që ndodhen në Berat e Shkodër,” thotë drejtori i Muzeut Etnografik Kreshnik Belegu. Ndërtesa përbëhet nga dy kate, kati i parë ka qenë përdorur si magazinë ku futeshin prodhimet bujqësore, si edhe ka disa ambjente muzeale, koridorin, dhomën e leshrave, dhomën e metaleve, si dhe dhoma e tabakëve. Kati i dytë ka qenë përdorur si vendbanimi dhe përbëhet nga koridori i madh, dhoma e punës së vajzave, dhoma e grave, dhoma e burrave, si dhe dhoma e nuses. Banesa është restauruar nga Insituti i Monumenteve të Kulturës në vitin 1983 – 1985, dhe në vitin 1986 ambjentet e shtëpisë u përshtatën duke u kthyer në muze etnografik. “Muzeu përmban kuadrin historik, zejtarinë, me rreth 80 lloje zejesh, veshjet , tipin e banesës qytetare karakteristike elbasanase” thotë Belegu.
Ai shton se “në muze ruhen me fanatizëm prodhimet artizanale të bëra nga qytetarë të ndryshëm elbasanas, si edhe një sërë dokumentash të cilat flasin për historinë e qytetit të Elbasanit”. Nuk mungojnë kostumet e burrave të cilat i gjen të varura në dhomën e burrave. Belegu deklaron se “kostumet e burrave dhe grave të punuara nga rrobaqepësit e talentuar elbasanas, shquheshin për stilin e veçantë shqiptar, si një mozaik i pasur veshjesh që pasqyronin tiparet e krahinës etnografike”. Për të mos harruar mjeshtërinë e terzinjve ku shquhen për punimin e jelekëve, xhamadanëve, xhybeve, dollomaneve etj.
Të gjitha këto të bëra me copa të kushtueshme, zbukuruar me motive vendase të thurur me gajtane e tel argjendi, ose ari. Veglat e punës të këtyre kostumeve ishin gërshëra, gjilpëra, kuti, hekuri me zjarr etj. Sipas Belegut, “kostumet e burrave e të grave dalloheshin për bukurinë dhe elegancën e çmoheshin shumë nga të huajt. Një dolloman apo xhybe e kategorisë së parë e punuar me copë kadife të kuqe të importuar që përdorej nga aristokracia e lartë arrinte një shumë të madhe”. Në muze gjen punime të metalpunuesve, artizanëve, dru punuesve, armëtarëve, leshpunuesve, guri i varrit të Mark Sabidit, i cili vërteton vendodhjen e qytetit të Elbasanit, ruhet në Muzeun Etnografik edhe në ditët tona.Gjithashtu në muze ndodhet edhe dokumenti më i vjetër arkeologjik basorelievi i skalitur në gur, stela me figurën e nuses ilire, si edhe vegja e tezgjahu që përdoreshin nga gratë të cilat endin pëlhura dhe qilima, etj. Muzeun Etnografik të qytetit të Elbasanit, i cili mbart brenda një pasuri të vyer të historisë së qytetit e vizitojnë çdo vit me qindra të huaj.

🎭 Teatri antik i Klosit – MallakastërMes kodrave të Mallakastrës, aty ku dikur shtrihej qyteti antik i Nikajës, ruhen gj...
09/09/2026

🎭 Teatri antik i Klosit – Mallakastër

Mes kodrave të Mallakastrës, aty ku dikur shtrihej qyteti antik i Nikajës, ruhen gjurmët e një qytetërimi që e kishte artin dhe jetën publike pjesë të rëndësishme të shoqërisë.

Teatri i Klosit është një nga dëshmitë më të veçanta të këtij qyteti të lashtë. I zbuluar gjatë gërmimeve arkeologjike të viteve 1970–1971, ai na sjell deri në ditët tona gjurmën e një hapësire ku dikur mblidhej publiku dhe zhvilloheshin shfaqje e veprimtari kulturore.

Këtu, mes gurëve të lashtë, historia nuk është thjesht e shkruar në libra – ajo ka mbetur e gdhendur në vetë tokën e Mallakastrës.

Klosi është një tjetër dëshmi e pasurisë së jashtëzakonshme arkeologjike të Shqipërisë dhe e qytetërimit të lashtë të kësaj treve pranë Vjosës. 🏛️🇦🇱

Zhdukja e lagjeve muzeale të Elbasanit nga regjimi komunist – një krim ndaj kujtesës historikeQyteti i Elbasan ka qenë p...
08/09/2026

Zhdukja e lagjeve muzeale të Elbasanit nga regjimi komunist – një krim ndaj kujtesës historike

Qyteti i Elbasan ka qenë për shekuj me radhë një nga qendrat më të rëndësishme urbane dhe kulturore të Shqipërisë. Brenda kalasë së tij dhe në lagjet historike përreth ruheshin gjurmë të një qytetërimi të ndërtuar ndër breza: rrugica karakteristike me kalldrëm, shtëpi tradicionale qytetare me arkitekturë unike, oborre me elementë karakteristikë osmanë dhe ballkanikë, si dhe një organizim urban që tregonte historinë e zhvillimit të qytetit ndër shekuj. Por një pjesë e madhe e kësaj trashëgimie u zhduk brutalisht gjatë regjimit komunist.

Në emër të “modernizimit”, pushteti komunist ndërmori një fushatë të gjerë transformimi urban, ku historia dhe identiteti arkitektonik konsideroheshin pengesë për projektin ideologjik të krijimit të “qytetit të ri socialist”. Në këtë proces, lagje të tëra muzeale të Elbasanit u rrafshuan pa asnjë ndjeshmëri ndaj vlerës historike që ato mbartnin. Banesa shekullore, që përfaqësonin kujtesën kolektive të qytetit, u shkatërruan për t’u zëvendësuar me pallate uniforme betoni, pa karakter, pa identitet dhe pa lidhje me traditën lokale.

Kjo nuk ishte thjesht një ndërhyrje urbanistike; ishte një goditje direkte ndaj trashëgimisë kulturore kombëtare. Regjimi i asaj kohe e trajtoi historinë si diçka që duhej kontrolluar dhe rindërtuar sipas nevojave ideologjike. Arkitektura tradicionale, si dëshmi e së kaluarës para komuniste, u konsiderua e pavlerë përballë propagandës së “njeriut të ri”. Pasoja ishte zhdukja e një pjese të pazëvendësueshme të identitetit urban të Elbasanit.

Ironikisht, sot qytete të tjera europiane krenohen duke ruajtur me fanatizëm çdo gur të lagjeve të tyre historike, sepse e kuptojnë që trashëgimia kulturore është pasuri ekonomike, turistike dhe identitare. Ndërsa në Shqipëri, një pjesë e mirë e kësaj pasurie u sakrifikua në heshtje, dhe Elbasani mbetet një nga shembujt më të dhimbshëm të këtij fenomeni.

Sot lind pyetja: kush mban përgjegjësi për këtë humbje të pakthyeshme? Historia nuk mund të rikthehet më, por ajo duhet të kujtohet si paralajmërim. Shkatërrimi i lagjeve muzeale të Elbasanit nuk ishte thjesht pasojë e një politike urbanistike të gabuar; ishte një akt që preu lidhjen e qytetit me rrënjët e veta. Dhe kur një qytet humbet kujtesën, ai humbet një pjesë të shpirtit të tij.

Elbasani meritonte të ruante historinë e vet. Fatkeqësisht, regjimi komunist zgjodhi ta fshinte atë me buldozer, duke lënë pas një boshllëk që as koha dhe as ndërtimet e reja nuk mund ta mbushin.

❤️STRUGA❤️
08/09/2026

❤️STRUGA❤️

07/09/2026

SADIK KACELI
Titulli; 'Liqeni i Shkodres "
Viti i realizimit:1965
Teknika e Perdorur: vaj ne pelhure
(Galeria Kombëtare e Arteve, Tiranë).

Kishën e Shën Qiriakut dhe Julitës në Dhuvian, Gjirokastër.Kisha e Shën Qiriakut dhe Julitës mbi fshatin Dhuvjan është n...
07/09/2026

Kishën e Shën Qiriakut dhe Julitës në Dhuvian, Gjirokastër.

Kisha e Shën Qiriakut dhe Julitës mbi fshatin Dhuvjan është ndërtuar në vitin 1588. Ajo përbëhet nga naosi, narteksi dhe hajati. Naosi i përket tipit në formë kryqi me kupolë, i realizuar sipas variantit të zhvilluar. Në brendësi ngrihen gjashtë kolona, katër nga të cilat krijojnë bërthamën qendrore të mbuluar me kupolë, të ngritur mbi një tambur të lartë.

Në pamjen e jashtme, kisha dallohet nga propocionet e hedhura në lartësi, nga diferencimi i volumeve përbërëse dhe proporcionimi harmonik i tyre, ku asnjë volum nuk mbizotëron mbi tjetrin. Ndër ndërtesat e mbetura të Manastirit, një interes të veçantë paraqesin konakët që e rrethojnë pa ndërpjerje kishën nga anët veriore, perëndimore dhe jugore. Ata janë dykatësh, nga të cilët kati përdhe përdorej për katoje, ndërsa vetëm kati i sipërm ishte i banuar. Ndonëse konakët janë ndërtuar në një periudhë më të vonë se kisha, edhe ato dallohen nga përpunimi i kujdesshëm i elementëve arkitektonike e konstruktive.

Marrë nga libri “Kishat pasbizantine në Shqipërinë e Jugut” me autor Prof. Dr. Pirro Thomo.

❤️POGRADECI❤️
06/09/2026

❤️POGRADECI❤️

Address

Tirana

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Monuments of Albania posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Shortcuts

Share