Nuf Halal media

12/05/2026

Tiraamp: Dhukaasa Dhaabuun Ameerikaa fi Iraan Gidduutti Ta’e “Haala Yaaddessaa” Keessa Jira

Caamsaa 12/2026 – Nu Halal Media

Pireezidaantiin Donald Trump dhukaasa dhaabuun giddugaleessa United States fi Iran jidduutti ji’a tokkoof ture yeroo ammaa “haala baay’ee yaaddessaa” keessa jiraachuu ibsaniiru.

Tiraamp Wiixata kaleessaa Waajjira Ovaal keessatti gaazexeessitoota waliin yeroo mari’atan, waliigaltichi amma iyyuu jiraachuu isaa ibsanii, garuu mootummaa isaanii akka jedhuutti baay’ee laafaa waan ta’eef yeroo kamiyyuu fashalaa’uu danda’a jechuun akeekkachiisaniiru.

“Dhukaasa dhaabuun yeroo ammaa haala baay’ee sodaachisaa keessa jira. Akkuma hakiimni tokko dhukkubsataan carraa lubbuun jiraachuu dhibbeentaa tokko qofa qaba jedhuu fakkaata,” jechuun dubbataniiru.

Pireezidaantichi hoggantoonni Iraan yeroo marii nagaa keessatti ejjennoo isaanii irra deddeebi’anii jijjiiruun amanamummaa dhabsiisaa jiru jechuun qeeqaniiru.

“Ergaa isaan nuuf ergan keessaa tokko illee dubbisee xumuruun ulfaataa ture,” jechuunis dabaluun ibsaniiru.

Tiraamp dabalataan Iraan waliigaltee mootummaa Ameerikaan dhiyaate keessaa tokko jechuun kuusaa yuuraaniyeemii gabbifame gara alaatti baasuu irratti waliigaltee cabsite jechuun himataniiru.

Akkasumas, “Iraan gonkumaa meeshaa niwukilaraa qabaachuu hin qabdu” jechuun mootummaa isaanii cimsanii ibsaniiru.

Haa ta’u malee, "Tasnim News Agency" (https://www.tasnimnews.com?utm_source=chatgpt.com) madda mootummaa marii Iraan waliin dhihoo ta’e wabeeffachuun akka gabaasetti, Iraan mootummaa kuusaa yuuraaniyeemii gabbifame guutummaatti dhabamsiisuuf walii galuu akka hin dandeenye ibsameera.

Dippilomaatonni fi mootummaa addunyaa yeroo ammaa mariin biyyoota lameen gidduutti taasifamaa jiru gara nagaa waaraa fi waliigaltee siyaasaa geessuuf milkaa’a moo laata jechuun xiyyeeffannoon hordofaa jiru.

📍 Maddi: BBC
© Nu Halal Media

Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100094926250156⁠�
🔗 Telegram: https://t.me/NUFHALALMEDIA⁠�
🔗 YouTube:

12/05/2026

EthioAfrica fi Nadus Media Waliigaltee Tumsa Miidiyaa Cimsu Mallatteessan

Caamsaa 12/2026 –Nu Halal Media

Waliigaltichi Caamsaa 12 bara 2026 mootummaa biyya Uganda keessatti kan mallattaa’e yoo ta’u, hojii miidiyaa waloo babal’isuu, dandeettii ogeessotaa guddisuu fi qindoomina hojii cimsuuf akka kaayyeffate ibsameera.

Waliigalticha irraa EthioAfrica bakka bu’uun hojii gaggeessaa olaanaan dhaabbatichaa Anwar Ibraahim Ahmad yoo mallatteessan, Nadus Media irraa hojii gaggeessaa isaanii Abbas Mohammad Al-Kheir mallatteessaniiru.

Akka waliigalticha keessatti ibsameetti, dhaabbileen lameen:

- leenjii fi workshopii ogeessota miidiyaaf qopheessuu,
- oduu fi odeeffannoo waliif qooduu,
- gabaasa waloo irratti qindoominaan hojjechuu,
- akkasumas oomishaa fi tamsaasa hojii miidiyaa irratti waliin hojjechuuf walii galaniiru.

Dabalataanis, muuxannoo fi ogummaa ogeessotaa wal jijjiiruu, hojii teeknoolojii dijitaalaa irratti tumsa cimsuu fi hojii mootummaa miidiyaa wal beeksisuu irratti waliin hojjechuuf waliigalaniiru.

EthioAfrica Media and Communications bara 2022 Finfinneetti hundaa’ee, hojii qorannoo fi gorsa miidiyaa, oomisha miidiyaa, leenjii ogummaa, mootummaa viidiyoo qindeessuu, suuraa fi giraafiksii irratti hojjechaa jira.

Nadus Media Production immoo bara 2012 Sudan keessatti hundaa’ee, yeroo ammaa magaalaa Kampala irraa hojii isaa gaggeessaa jira. Dhaabbatichi YouTube fi marsariitii hawaasaa irratti hojii miidiyaa bal’aa hojjechuun beekama; hojii isaa biyyoota akka Egypt, Chad fi South Sudan keessattis babal’iseera.

📍 Maddi: Al-Raasid Al-Itoophiyaa

© Nu Halal Media

Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100094926250156⁠�
🔗 Telegram: https://t.me/NUFHALALMEDIA⁠�
🔗 YouTube: http://youtube.com/-cb2ip⁠�

12/05/2026

Dureessi Afrikaa Aliikoo Daangotee Keeniyaatti Buufata Guddaa Boba’aa Calalu Ijaaruuf Karoora Qabaachuun Ibsame

Caamsaa 2026 –Nu Halal Media

Dureessi Afrikaa fi hojii industiriitiin beekamaan Aliko Dangote Gaanfa Afrikaatti warshaa guddaa boba’aa calalu ijaaruuf karoora qabaachuun ibsameera. Karoora kana keessatti Kenya bakka filatamaa ta’uun gabaafameera.

Akka gabaasa "Financial Times" (https://www.ft.com?utm_source=chatgpt.com) ibsutti, Daangoteen warshaa guyyaatti barmila boba’aa kuma 650 ol calaluu danda’u ijaaruuf mootummaa Keeniyaa waliin marii irratti argamuun himameera.

Karoora kana dura warshaan kun qarqara galaanaa Tanzania keessatti akka ijaaramu yaadamee ture. Haa ta’u malee, mariin mootummaa fi dhimmoonni bu’uuraalee misoomaa irratti ka’an karoora sana irratti jijjiirama fidaniiru.

Gabaasni mootummaa addunyaa akka mul’isutti, Prizidaantiin Tanzaaniyaa Samia Suluhu Hassan dhimma kana irratti mootummaa Keeniyaa waliin walqabatee mufannaa isaanii mul’isaniiru. Kunis yeroo Prizidaantiin Keeniyaa William Ruto dhimma buufata kanaa irratti mootummaa isaanii waliin mari’atanitti dhufe jedhameera.

Daangoteen akka jedhanitti, “Mombaasaan buufata galaanaa guddaa fi gadi fagoo qabdi; kanaaf gara Mombaasaatti caalaatti fedhii qaba” jechuun ibsaniiru.

Buufatni kun boba’aa Uganda irraa dhufu fi gabaa addunyaa waliin wal qunnamsiisu keessatti gahee guddaa akka qabaatu tilmaamama.

Akka Daangoteen ibsanitti, warshaa guddaa kana ijaaruuf mootummaa keessaa hanga mootummaa alaa irraa doolaara Ameerikaa biiliyoona 15 hanga 17tti baasii barbaachisu ni qabaata.

Xiinxaltoonni dinagdee akka jedhanitti, yoo karoorri kun hojii irra oole, Gaanfa Afrikaatti industirii boba’aa fi daldala anniisaa keessatti jijjiirama guddaa fiduu danda’a.

📍 Maddi: Financial Times

© Nu Halal Media

Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100094926250156⁠�
🔗 Telegram: https://t.me/NUFHALALMEDIA⁠�
🔗 YouTube: http://youtube.com/-cb2ip⁠�

12/05/2026

Baankiin Hijraa halduree kaappitaalaa Baankiin Biyyaalessaa kaa'e sadarkaa olaanaan guutuun seenaa isaa keessatti boqonnaa haaraa jalqabuu isaa beeksise
***

Caamsaa 12/2026 –Nu Halal Media

"Baankiin Hijraa kaappitaala kaffalame Birrii biiliyoona 5.36 darbeera" Obbo Abdussalaam Kamaal, Walitti qabaa Boordii Baankii Hijraa

Waggoota shanan darban keessatti Baankiin Hijraa abbootii aksiyoonaa kuma 25 ol, maamiltoota miiliyoona 1 ol fi kaappitaala kaffalame biiliyoona 5.36 ol galmeessisuu isaa Walitti qabaan Boordii Baankii Hijraa beeksisaniiru.

Sagantaa galateeffannaa fi beekamtii Baankiin Hijraa guyyaa har’aa gaggeeffame irratti haasaa kan taasisan Obbo Abdussalaam Kamaal, baankichi addunyaa diinagdee 'anaa' irraa gara 'nuti' jechuutti ceesisee jiraachuu isaa ibsaniiru

Dabalataan "Har'a kan nuti kabajnu imala milkaa'ina waggaa shanii qofa osoo hin taane, imimmaan, qabsoo fi bu'aa kadhaa namoonni hedduun, waggaa dheeraaf gaggeessaa turaniidhaa jedhan."

Gama biraatiin "Baankiin Hijraa mana waloo keenyaati" kan jedhan Walitti qabaan boordii Baankii Hijraa namoota faayinaansii haqaa fi halaala barbaadan kamiifuu karri keenya banaadhaa jedhan.

Xumura sagantichaa irrattis Walitti qabaan boordii baankichaa Obbo Abdussalaam Kamaal Ministera Muummee Dr. Abiy Ahmad, Baankii Biyoolessaa fi Abbaa Taayitaa Kaappitaal Maarkeetii, akkasumas abbootii aksiyoonaa fi maamiltootaaf galata dhiyeessuun haasaa isaanii goolabaniiru.

Baankii Hijraa
Imala gara egeree ifaa!

Reuters

© Nu Halal Media

Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100094926250156⁠�
🔗 Telegram: https://t.me/NUFHALALMEDIA⁠�
🔗 YouTube: http://youtube.com/-cb2ip⁠�

12/05/2026

Ambaasaaddarri Ameerikaa Israa’el Keessatti: “Dhimmichi Iraan Waliin Eessa Akka Geessu Hin Beeknu”

Tel Aviv, Caamsaa 12/2026 –Nu Halal Media

Ambaasaaddarri Ameerikaa biyya Israa’el keessatti argaman Mike Huckabee haalli yeroo ammaa Iraan fi Ameerikaa jidduutti uumame irratti yaaddoon akka jiru ibsaniiru.

Haasa isaanii har’a gaazexeessitootaaf kennaniin, “Dhimmichi Iraan waliin eessa akka geessu amma jechuun hin danda’amu” jedhaniiru.

Akka gabaasa "Reuters" ibsutti, Huckabee dabalataan Pirezidaantiin Ameerikaa Donald Trump Iraaniif carraa hedduu kennuu isaanii kaasaniiru. “Trump Iraan fedhii fi karoora ishee jijjiiruuf carraa guutuu kenneera” jechuun ibsaniiru.

Kun yeroo Trump waliigalteen dhaabbii waraanaa yeroo ammaa “kutaa yaalaa keessa jira” jechuun ibsanitti dhufeera. Trump deebii Iraan mootummaa Ameerikaa dhiyeesse irratti kennite “hamaa fi gowwummaa” jechuun dheekkamsa isaanii mul’isaniiru.

Pirezidaantichi Iraan meeshaa niwukilaraa hojjechuu dhiisuu irratti walii galtee dhabuu ishee ibsuun, hojii waraanaa Strait of Hormuz keessatti yeroo dhiyootti deebi’ee jalqabamuu akka danda’u akeekkachiisaniiru.

Gama biraatiin, Iraan humnoonni nageenyaa biyyattii guutummaatti qophaa’anii akka jiran ibsiteetti. Haa ta’u malee, Tehraan ammas karaa dippilomaasii fi nagaa waaraa irratti xiyyeeffachuu akka itti fuftu beeksifteetti.

Iraan guutummaatti oomisha yuuraaniyeemii dhaabuu fi kuufama yuuraaniyeemii sadarkaa olaanaa gara alaa dabarsuu irratti walii galuuf fedhii akka hin qabne ibsiteetti.

Dabalataanis, qabeenya Iraan biyyoota alaa keessatti ukkaamfame akka hiikamu, akkasumas goolabbii galaanaa Ameerikaan buufata doonii Iraan irratti taasifte akka kaafamu gaafatteetti. Kana waliin walqabatee haala haaraa Strait of Hormuz irratti jechuun “sirna haaraa” akka barbaaddu ibsameera.

📍 Maddi: Al Arabiya fi Reuters

© Nu Halal Media

Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100094926250156⁠�
🔗 Telegram: https://t.me/NUFHALALMEDIA⁠�
🔗 YouTube: http://youtube.

12/05/2026

Ministirri Dhimma Alaa Itoophiyaa Gorsaa Pirezidaantii Ameerikaa Waliin Marii Olaanaa Taasisan

Waashingitan DC, Caamsaa 12/2026 – Nu Halal Media

Ministirri Dhimma Alaa Itoophiyaa Gedion Timothewos hogganuun gareen mootummaa Itoophiyaa Ameerikaa daawwataa jiru, Gorsaa Pirezidaantii Ameerikaa dhimma Baha Giddugaleessaa fi Afrikaa Massad Boulos waliin marii olaanaa gaggeesseera.

Gareen Itoophiyaa kun Hogganaa Dhaabbata Nageenyaa fi Odeeffannoo Biyyaalessaa, Redwan Hussein dabalatee mootummaa olaanoo keessaa kan of keessatti hammatedha.

Akka Massad Boulos fuula isaanii "X Platform" (https://x.com?utm_source=chatgpt.com) irratti ibsanitti, mariin kun hariiroo biyyoota lamaanii cimsuu fi dhimmoota mootummaa naannoo irratti waliigaltee bal’isu irratti xiyyeeffateera.

Mariin isaanii dhimma laga Naayil, Hidha Haaromsa Guddicha Itoophiyaa (GERD), akkasumas tattaaffii dhaabbii mootummaa namoomaa Sudaan keessatti mootummaa waaraa fiduuf taasifamaa jiru irratti bal’inaan mari’achuu isaanii ibsameera. Dabalataanis nageenya Galaana Diimaa fi tasgabbii mootummaa naannichaa irratti yaada wal jijjiiruun isaanii himameera.

Massad Boulos akka jedhanitti, mariin kun carraa hariiroo dinagdee fi daldalaa biyyoota lamaanii bal’isuuf murteessaa ta’ee ilaalama. Addatti invastimantii Ameerikaa gara Itoophiyaatti jajjabeessuu irratti bu’aa qabaachuu danda’a jedhaniiru.

Daawwannaa isaanii keessatti gareen Itoophiyaa Ministira Dhimma Alaa Ameerikaa Marco Rubio waliin wal arguun, hariiroo nageenyaa, daldalaa fi invastimantii biyyoota lamaanii bal’isu irratti mari’ateera.

Kana malees, Itoophiyaan fi Ameerikaan mootummaa Waashingitan keessatti mootummaa “Bilateral Structured Dialogue (BSD)” jedhamu irratti waliigaltee mallatteessaniiru. Waliigaltichi hariiroo biyyoota lamaanii cimsuu, daldalaa fi invastimantii babal’isuu, akkasumas dhimma nageenyaa fi tasgabbii mootummaa naannoo irratti qindoomina uumuuf akka kaayyeffate ibsameera.

11/05/2026

11/05/2026

Haasaan Tiraamp Gatii Boba’aa Addunyaa Ol Kaase

Caamsaa 11/2026 –Nu Halal Media

Pirezidaantiin Ameerikaa Donald Trump mootummaa Iraan waamicha nageenyaa Ameerikaa irratti kenne “fudhatama hin qabu” jechuun ibsa isaanii booda, gabaan boba’aa addunyaa keessatti jijjiiramni guddaan mul’ateera.

Akka gabaasota addunyaatti, gatiin boba’aa Wiixata har’aa irraa eegalee saffisaan dabaleera. Kunis walitti bu’iinsi siyaasaa fi dippilomaasii Ameerikaa fi Iraan gidduutti hammaachaa dhufuu irraa kan ka’e jedhameera.

Sababoota gurguddoo keessaa tokko, karaa daldalaa boba’aa addunyaa keessatti bakka murteessaa qabu kan ta’e Strait of Hormuz irratti sodaan nageenyaa uumamuudha. Hulaan kun keessaa boba’aan addunyaa keessaa harki guddaan darbu waan ta’eef, cufamuu danda’a jechuun yaaddoon guddaan uumameera.

Daldaltoonni boba’aa fi ogeeyyiin indaastirii akka jedhanitti, yoo sochiin karaa kanaa gufate dhiyeessiin boba’aa addunyaa irratti hanqinni guddaan uumamuu danda’a. Kun immoo gatiin boba’aa akka ol ka’u taasisa.

Ibsi cimaa Tiraamp mootummaa Iraan irratti kennan, mootummaa naannichaa keessatti wal-dhabdee ji’oopoolitikaa deebisee hammeesseera jedhameera. Kunis invastaroota fi daldaltoota boba’aa baay’inaan akka bitatan taasisee, gatiin gabaa akka dabalu godheera.

Yeroo ammaa kana gabaan boba’aa addunyaa marii dippilomaasii fi sochii siyaasaa biyyoota lamaanii xiyyeeffannoon hordofaa jira. Ogeeyyiin dinagdee akka tilmaamanitti, yoo rakkoon Strait of Hormuz itti fufe, guyyoota dhufan keessatti gatiin boba’aa caalaatti ol ka’uu da
nda’a.

📍 Maddi: Reuters

Nu Halal Media

Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100094926250156⁠�
🔗 Telegram: https://t.me/NUFHALALMEDIA⁠�
🔗 YouTube: http://youtube.com/-cb2ip⁠�

11/05/2026

Mormitoonni Somaaliyaa Hiriira Guddaa Moqdishoo Keessatti Qopheessan Milkaa’uu Dadhabe

Moqdishoo, Caamsaa 11/2026 – Nu Halal Media

Mormitoonni Somaaliyaa Prezidaantii Hasan Sheekh Mahmuud mormuuf hiriira guddaa Moqdishoo keessatti gaggeessuuf waamicha dhiyeessan, hojii nageenyaa cimaa irraa kan ka’e milkaa’uu dadhabeera.

Akka odeeffannoon Moqdishoo irraa argameetti, humnoonni federaalaa hidhatan daandiiwwan gurguddoo fi bakka walakkaa magaalaa to’achuun sochii mormitootaa danquu irratti bobba’aniiru. Humnoota kana keessaa gariin fuula isaanii haguuggatanii hojii nageenyaa keessa turan jedhameera.

Prezidaantiin duraanii Shariif Sheekh Ahmad mana isaanii keessaa akka hin baane dhorkaman; Ministirri Muummee duraanii Hasan Alii Kheyre immoo humnoota nageenyaatiin karaarraa deebifamuu isaanii gabaafameera.

Dabalataanis, humnoonni nageenyaa mana miseensota baarlamaa beekamoo keessa jiran marsuun hoggantoonni mormitootaa hiriira sana akka hin hoogganne taasiseera.

Haa ta’u malee, kufaatiin hiriirichaa hojii nageenyaa qofa osoo hin taane, deeggartoonni ummataa baay’inaan hiriira sanaaf bahuu dhabuu isaanii akka agarsiises himameera.

Xiinxaltoonni siyaasaa akka jedhanitti, mormitoonni ummata kakaasuu fi daangaa nageenyaa mootummaa cabsuun mormii isaanii mul’isuuf carraa guddaa dhabaniiru. Kunis isaanii keessatti kufaatii siyaasaa ta’eera jechuun ibsama.

Akka gabaasni jedhuutti, humni nageenyaa hedduun magaalattii keessa jiraatus jireenyi guyyaa guyyaa Moqdishoo keessatti saffisaan gara idileetti deebi’eera. Ummanni hojii isaa itti fufeera; geejjibni tuk-tuk fi konkolaattotni biroo bilisaan socho’aa turaniiru.

Mormitoonni duraan mootummaa irratti jechuun diiggaa lafaa uummataa fi murtoo hiriira isaanii daangessu mormuuf waamicha dhiyeessan turan. Garuu yeroo ammaa kana daandiileen tasgabbaa’anii daldallis akka itti fufe mul’achuun, humni siyaasaa isaanii laafaa dhufe jechuun ilaalama.

📍 Maddi: Wakaalota Oduu

© Nu Halal Media

Facebook: https://www.facebook.com/pr

11/05/2026

Sudaan Kibbaa Buufata Waraanaa Gibxii Daangaa Itoophiyaa Dhihoo Jiru Cufsiise

Caamsaa 11/2026 – Nu Halal Media

Oduun mootummaa fi nageenyaa mootummaa Afrikaa Bahaa keessatti mootummaa xiyyeeffannoo guddaa argate keessaa tokko, Sudaan Kibbaa mootummaa Gibxii irratti tarkaanfii mootummaa waraanaa haaraa fudhachuu isaa ibsa.

Akka gabaasni mootummaa Jubaa irraa bahetti, mootummaa Sudaan Kibbaa mootummaa buufata waraanaa Gibxii mootummaa naannoo Guut jedhamu keessatti argamu cufsiisuuf ajaja dabarseera. Buufatni waraanaa kun mootummaa daangaa Itoophiyaa dhihoo keessatti argamuun mootummaa mootummaa fi nageenyaa mootummaa mootummaa naannichaa keessatti mootummaa murteessaa qabu jedhamaa ture.

Murtoon mootummaa kun mootummaa mootummaa Afrikaa Bahaa keessatti mootummaa hariiroo waraanaa fi mootummaa siyaasaa haaraa uumuu danda’a jechuun mootummaa xiinxaltootaa biratti mootummaa marii guddaa uumeera. Addatti mootummaa dhimma Hidha Haaromsa Guddicha Itoophiyaa (GERD) fi mootummaa dorgommii mootummaa dhiibbaa mootummaa mootummaa Afrikaa Gaanfa keessatti jiru waliin mootummaa walqabatee ilaalamaa jira.

Akka odeeffannoo mootummaa mootummaa Sudaan Kibbaa irraa bahetti, ajajni mootummaa mootummaa waraanaa Gibxii mootummaa naannichaa keessaa guutummaatti akka dhaabbatu kan gaafatu ta’uu ibsameera. Haa ta’u malee mootummaa Gibxii fi Sudaan Kibbaa hanga ammaatti mootummaa ibsa mootummaa mootummaa hin kennine.

Naannoon Guut mootummaa mootummaa mootummaa Olaanaa Naayil keessatti argamu yoo ta’u, mootummaa daangaa Itoophiyaa dhihoo ta’uun isaa mootummaa mootummaa waraanaa fi mootummaa tarsiimoo keessatti mootummaa barbaachisummaa guddaa qaba ture jedhama.

Xiinxaltoonni mootummaa siyaasaa akka jedhanitti, murtoon mootummaa kun mootummaa waliigaltee mootummaa haaraa mootummaa keessaa Sudaan Kibbaa keessatti uumamuu danda’u agarsiisuu danda’a; yookaan mootummaa jijjiirama mootummaa hariiroo biyyoota mootummaa laga Naayil keessatti mul’achaa jiru calaqqisiisuu mala.

11/05/2026

Gatiin Boba’aa Olka’uun Afrikaatti Tamsa’ina Konkolaattota Elektirikii Ariifachiisaa Jira; Itoophiyaan Dursa Qabatte
****

Caamsaa11, 2026 – Nu Halal Media

Gatiin boba’aa yeroo irraa gara yerootti dabalaa dhufuu fi rakkoowwan dhiyeessii biyyoota Afrikaa hedduu keessatti mul’atan irraa kan ka’e, mootummaa fi hawaasni Afrikaa furmaata geejjibaa boba’aa irratti hirkannaa xiqqeessu barbaaduun gara konkolaattota elektirikiitti jijjiiramaa jiru.

Akka ragaan Ministeera Daldalaa Chaayinaa mul’isutti, lakkoofsi konkolaattota elektirikii Afrikaatti Chaayinaa irraa galan bara 2025 keessatti guddoo dabaleera. Bara 2024 keessatti konkolaattota kuma 19 ol kan galan yoo ta’u, bara 2025 keessatti gara kuma 44 olitti ol ka’eera. Gatiin isaanii mootummaa Doolaara Ameerikaa miiliyoona 200 ol akka ta’e ibsameera.

Itoophiyaan jijjiirama kana keessatti mootummaa Afrikaa keessaa mootummaa adda duree taateetti. Bara 2024 keessa konkolaattota boba’aa jechuun banzinii fi diizeelaan hojjetan haaraa galchu irratti mootummaa uggura kaa’uun, bara 2025 keessatti galmee konkolaattota elektirikii Afrikaa keessaa mootummaa keessaa harka keessaa tokko mootummaa ishee taasisuun mootummaa guddaa galmeessifteetti.

Akka tilmaamamutti, yeroo ammaa kana Itoophiyaa keessatti konkolaattotni elektirikii kuma 115 ol ta’an hojii irra jiru. Kunis waliigala konkolaattota biyyattii keessaa mootummaa dhibbeentaa 8 jechuun mootummaa olaanaa ta’e agarsiisa.

Ogeeyyiin mootummaa dinagdee akka jedhanitti, jijjiiramni kun mootummaa baasii boba’aa alaa hir’isuuf mootummaa guddaa qaba. Akkasumas mootummaa qilleensa faalamaa hir’isuufi mootummaa humna mootummaa keessaa fayyadamu cimsuuf gargaara.

Itoophiyaan mootummaa humna haaromfamuu danda’u irratti mootummaa guddaa qabdi. Humni ibsaa biyyattii keessaa mootummaa dhibbeentaa 90 ol kan maddan bishaanii fi aduu irraa argama. Pirojektiin mootummaa Hidha Haaromsa Guddicha Itoophiyaa (GERD) immoo mootummaa ibsaa biyyattii keessatti mootummaa guddaa akka qabaatu eegama.