https://youtube.com/channel/UCwqNyNVtTHJsXAKoajkfTuA

SANTA KE KARAJ, Gursagar Mastuana Sahib, Sangrur (2026)

13/06/2026

ਧੰਨ ਧੰਨ ਸ੍ਰੀਮਾਨ ਸੰਤ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ-ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1.4 ਲੱਖ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਾਨ ਕਰਵਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ-ਪੁਨਰ-ਜਾਗਰਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ।
• ਉਹ ਸਿੱਖ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਗੂੜ੍ਹੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਂਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਘਣੇ ਸਿੱਖ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ — ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਸਤੂਆਣਾ ਵਿਖੇ ਵਿਦਿਆਲਿਆਂ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀ ਸੈਰਿਸ਼ ਕਰਵਾਈ।
• 1921 ਦੇ ਜੈਤੋ ਮੋਰਚੇ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈ ਕੇ ਅਤੇ 1911 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਾਫ-ਸੁਧਾਰ ਪਛਾਣ ਮੂਹਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ‘ਚ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

12/06/2026

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ (ਅਵਤਾਰ) ਧਾਰਨ ਸਮੇ ਦਾ ਕੋਤਕ
ਚੀਮਾ ਸਾਹਿਬ ਨਗਰ (ਤਹਿਸੀਲ ਸੁਨਾਮ, ਰਾਜ ਪਟਿਆਲਾ) ਵਿਖੇ ਸੰਤ ਸੇਵੀ ਸੁਭਾਗ ਜੋੜੀ ਪਿਤਾ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਭੋਲੀ ਕੋਰ ਜੀ ਵਸਦੇ ਸਨ I ਇਕ ਦਿਨ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਬਿਓਹਾਰ, ਬਾਹਰ ਖੇਤ ਵਿਚ ਹੱਲ ਵਾਹ ਰਹੇ ਸਨ I ਮਾਤਾ ਜੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਾ ਪਾਣੀ ਲੇਕਰ ਖੇਤ ਮੇਂ ਗਏ I ਜਦੋਂ ਪਿਤਾ ਜੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਾ ਛੱਕਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਉਹਨਾ ਦੀ ਨਿਗ੍ਹਾ ਇਕ ਸਾਧੂ ਤੇ ਪਈ ਜੋ ਲਾਗੇ ਹੀ ਗੁਜਰ ਰਿਹਾ ਸੀ I ਉਸ ਸਾਧੂ ਨੂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਕੇ ਭੋਜਨ ਪਾਣੀ ਛੱਕਾਇਆ I ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਾ ਸ਼ਕ ਕੇ ਸਾਧੂ ਲੋਕ ਨੇ ਪੂਛਨਾ ਕੀਤਾ ਕੀ ਆਪ ਦੇ ਘਰ ਕੋਈ ਪੁਤਰ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀ I ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਸਹਿਤ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਮਹਾਰਾਜ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਇਕ ਪੁਤਰੀ ਹੈ I ਆਪ ਬ੍ਖਸ਼ਨ੍ਹਾਰ ਹੋ:
ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਸੁਨ ਕੇ ਸਾਧੂ ਲੋਕ ਨੇ ਇਕ ਬੋਤਲ ਚਿਟੇ ਰੰਗ ਦੀ ਜਿਹੜੀ ਅਤਰ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੇ ਹੱਥ ਫੜਾ ਕੇ ਬਚਨ ਕੀਤਾ I ਇਸ ਬੋਤਲ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਇਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਬਾਲਕ ਜਨਮ ਲਵੇ I ਬਾਲਕ ਵੀ ਐਸਾ ਬਲੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਕੁੰਟਾ ਵਿਚ ਸਲਾਮਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ I ਦੂਜਾ ਜਦ ਇਹ ਬਾਲਕ ਜਨਮ ਲਵੇ ਤਾ ਇਹ ਬੋਤਲ ਸਾਨੂੰ ਇਥੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਵਲ ਆ ਕੇ ਸਾਡੀ ਅਮਾਨਤ ਵਾਪਿਸ ਕਰ ਜਾਣੀ I
ਸਾਧੂ ਮਹਾਤਮਾ ਤੋਂ ਐਸੇ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਭਰੇ ਬਚਨ ਸੁਨ ਕੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਅਰੱਜ ਗੁਜਾਰੀ ਮਹਾਰਾਜ ਉਸ ਬਾਲਕ ਦੀ ਕਿ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੋਵੇ ਗੀ I ਤਬ ਸਾਧੂ ਕਹਿਆ ਮਥੇ ਵਿਚ ਟਿਕਾ ਹੋਵੇਗਾ I ਜੈਸੇ ਗੁਰ ਫੁਰਮਾਨ ਹੈ :
" ਸੰਤ ਜਨਾ ਮਸਤਕ ਨੀਸਾਣੁ II "

12/06/2026

ਵਾਰ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਹੰਸਾਲੀ ਵਾਲੇ (ਭਾਗ-੭) ।।
ਸਲੋਕੁ ।।
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਮੁਖੋਂ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਧਰ ਕੇ ਗੁਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ।
ਵਾਰ ਲਿਖਾਂ ਮਹਾਂਪੁਰਖ ਦੀ, ਜਿਸ ਤਾਰਿਆ ਸਭ ਜਹਾਨ ।
ਹੰਸਾਲੀ ਦੇ ਵਾਲੀਆ, ਤੇਰੀ ਨਿਰਮਲ ਜੋਤਿ,
ਜੋ ਆਇਆ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ, ਉਹਦੀ ਕੱਟੀ ਜਮ ਦੀ ਪੋਤਿ ।
ਪਉੜੀ ੧ (ਅਲੌਕਿਕ ਆਗਮਨ ਅਤੇ ਨੂਰੀ ਸਰੂਪ)
ਧੰਨ ਭਾਗ ਉਸ ਮਾਤ ਦੇ, ਜਿਸ ਜਣਿਆ ਐਸਾ ਲਾਲ,
ਜਿਸ ਆਣ ਕੇ ਹੰਸਾਲੀ ਦੀ, ਜੂਹ ਕੀਤੀ ਨਿਹਾਲ ।
ਮਸਤਕ ਚਮਕੇ ਨੂਰ ਇਲਾਹੀ, ਨੈਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੈਰਾਗ,
ਦਰਸ਼ਨ ਪਾ ਕੇ ਸੰਗਤ ਦੇ, ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਭਾਗ ।
ਸਾਦਗੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਚੀ ਲਿਵ ਲਗਾਈ,
ਬਾਬਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ, ਜਗ ਅੰਦਰ ਵਡਿਆਈ ।
ਪਉੜੀ ੨ (ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਕਠਿਨ ਸਾਧਨਾ)
ਜੰਗਲ-ਬੇਲੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਕੀਤੀ ਕਠਿਨ ਕਮਾਈ,
ਭੁੱਖ-ਪਿਆਸ ਸਭ ਵਿਸਰ ਕੇ, ਇੱਕ ਨਾਮ ਦੀ ਡੋਰ ਸਜਾਈ ।
ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ ਨੂੰ, ਕੀਤਾ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਦਾਸ,
ਸਦਾ ਅਡੋਲ ਅਵਸਥਾ ਰੱਖਣੀ, ਪੂਰਨ ਹਰਿ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ।
ਰਿੱਧੀਆਂ-ਸਿੱਧੀਆਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਮੁਹਰੇ ਕਰਨ ਸਲਾਮਾਂ,
ਪਰ ਸਾਈਂ ਮੇਰਾ ਮਸਤ ਰਿਹਾ, ਛੱਡ ਜਗ ਦੀਆਂ ਸਭ ਧਾਮਾਂ ।
ਪਉੜੀ ੩ (ਦਰਗਾਹੀ ਬਚਨ ਅਤੇ ਭਰਮਾਂ ਦਾ ਨਾਸ)
ਮੁਖੋਂ ਬੋਲੇ ਬਚਨ ਜੋ, ਉਹ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਤੀਰ,
ਕੱਟ ਦੇਂਦੇ ਸਨ ਪਲ ਅੰਦਰ, ਜਨਮ-ਜਨਮ ਦੀ ਪੀੜ ।
ਭਰਮ, ਪਾਖੰਡ ਤੇ ਵਹਿਮਾਂ ਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਾਲ ਨਿਵਾਰੇ,
ਸੱਚੀ ਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ, ਸਭ ਨੂੰ ਰਾਹ ਦਿਖਾਰੇ ।
ਲੰਗਰ ਚੱਲੇ ਅਟੁੱਟ ਓਥੇ, ਕੋਈ ਨਾ ਖਾਲੀ ਜਾਵੇ,
ਹੰਸਾਲੀ ਦਾ ਰਹਿਬਰ ਸਭ ਦੇ, ਕਸ਼ਟ ਨਿਵਾਰਦਾ ਜਾਵੇ ।
ਪਉੜੀ ੪ (ਸਦੀਵੀ ਵਾਸਾ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾ)
ਛੱਡ ਕੇ ਚੋਲਾ ਫਾਨੀ ਨੂੰ, ਗਏ ਸੱਚਖੰਡ ਨਿਵਾਸ,
ਪਰ ਅੱਜ ਵੀ ਉਹ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ, ਸੇਵਕਾਂ ਦੀ ਆਸ ।
ਹੰਸਾਲੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਦਰਬਾਰ, ਅੱਜ ਵੀ ਦੇਵੇ ਗਵਾਹੀ,
ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਰਹਿਮਤ ਸਦਕਾ, ਉੱਥੇ ਵਰਸੇ ਬਰਕਤ ਇਲਾਹੀ ।
'ਅਜੀਤ' ਨਾਮ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਕੇ, ਬੇੜੇ ਪਾਰ ਲੰਘਦੇ,
ਧੰਨ ਸੰਤ ਹੰਸਾਲੀ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਨਾਮ-ਦਾਨ ਵੰਡਦੇ ।

12/06/2026

ਵਾਰ ਸੰਤ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਰੂਹਾਨੀ ਰਹਿਬਰ)
ਪਉੜੀ ੧: ਇਲਾਹੀ ਆਗਮਨ
ਧੰਨ ਸੁ ਚੀਮਾ ਨਗਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹੋਇਆ ਨੂਰ ਪੈਦਾ।
ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਭਾਗ ਜਾਗੇ, ਮਿਲਿਆ ਨਾਮ ਦਾ ਫਾਇਦਾ।
ਮਾਤਾ ਭੋਲੀ ਦੀ ਕੁੱਖ ਸਫਲ, ਜਿਸ ਤੋੜਿਆ ਮੋਹ ਦਾ ਕਾਇਦਾ।
ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਆਏ ਜਗ 'ਤੇ, ਕਰਨ ਸੱਚ ਦਾ ਵਾਇਦਾ।
ਪਉੜੀ ੨: ਹਉਮੈ ਦਾ ਤਿਆਗ
ਬਾਬਾ ਜੀ ਦਾ ਬਚਨ ਅਨਮੋਲ— "ਕਦੇ ਨਾ ਕਰੋ ਹੰਕਾਰ।"
ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਦੀ ਦਾਤ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਚਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰ।
ਧਨ, ਦੌਲਤ ਤੇ ਰੂਪ ਦਾ, ਝੂਠਾ ਹੈ ਪਸਾਰ।
ਨਿਮਰਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸਦਾ, ਉਹ ਨਿਰੰਕਾਰ ਕਰਤਾਰ।
ਪਉੜੀ ੩: ਸਿਮਰਨ ਦੀ ਘਾਲਣਾ
ਫੌਜੀ ਲਸ਼ਕਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਹੋਏ ਸਿਮਰਨ ਦੇ ਰਾਹੀ।
ਸਿੰਧੂ ਦੇ ਬਰਫ਼ੀਲੇ ਜਲ ਵਿੱਚ, ਕੀਤੀ ਘਾਲ ਅਗਾਹੀ।
ਰਾਤਾਂ ਕੱਟੀਆਂ ਖੜ੍ਹ ਕੇ, ਮੁੱਖ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਉਗਾਹੀ।
ਰੋਮ-ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਿਆ, ਉਹ ਅਕਾਲ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ।
ਪਉੜੀ ੪: ਮਸਤੂਆਣੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ
ਰੇਤ ਦੇ ਉੱਚੇ ਟਿੱਬਿਆਂ ਨੂੰ, ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸੱਚਖੰਡ।
ਨਾਮ ਦੀ ਗੰਗਾ ਵਹਿ ਤੁਰੀ, ਮਿਟਿਆ ਮਨ ਦਾ ਪਾਖੰਡ।
ਮਸਤੂਆਣਾ ਸਾਹਿਬ ਗੂੰਜਿਆ, ਜਿਉਂ ਚੜ੍ਹਿਆ ਸੂਰਜ ਚੰਡ।
ਲੱਖਾਂ ਰੂਹਾਂ ਤਾਰ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਵੰਡ ਕੇ ਗਿਆਨ ਅਖੰਡ।
ਪਉੜੀ ੫: ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਸੇਵਾ
ਧਰਮ ਸੰਗ ਵਿਦਿਆ ਜੋੜ ਕੇ, ਰਚਿਆ ਨਵਾਂ ਵਿਧਾਨ।
ਅਕਾਲ ਕਾਲਜ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖ ਕੇ, ਕੀਤਾ ਜਗ ਦਾ ਕਲਿਆਣ।
ਪੜ੍ਹੋ-ਲਿਖੋ ਤੇ ਨਾਮ ਜਪੋ, ਇਹੋ ਸੀ ਫੁਰਮਾਨ।
ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਜਾਲ਼ ਕੱਟਿਆ, ਬਣ ਕੇ ਰੂਹਾਨੀ ਚਾਨਣ।
ਪਉੜੀ ੬: ਅਮਰ ਜੈ-ਜੈਕਾਰ
ਸੰਤ ਸਿਪਾਹੀ ਰੂਪ ਉਹ, ਮੂਰਤ ਸਬਰ-ਸੰਤੋਖ।
ਜੁਗਾਂ-ਜੁਗਾਂ ਤੱਕ ਰਹਿਣੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਸਨਮੁਖ।
ਧੰਨ ਬਾਬਾ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਜੋ ਹਰਦੇ ਸਭ ਦੇ ਦੁੱਖ।
ਕੋਟਿ ਪ੍ਰਣਾਮ ਉਸ ਸੰਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਬਖਸ਼ੇ ਨਾਮ ਦਾ ਸੁੱਖ।

11/06/2026

ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਅੱਤ ਪੱਛੜੇ ਹੋਏ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗ਼ਰੀਬ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਭੇਖੀ ਅਤੇ ਪਖੰਡੀਆਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ ਸ਼ਰਧਾ-ਵੱਸ ਆਰਥਿਕ ਲੁੱਟ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਅਜੇਹੇ ਭੇਖੀ ਅਤੇ ਪਖੰਡੀ ਸਾਧੂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਭਰਪੂਰ ਲਾਭ ਉਠਾਅ ਰਹੇ ਸਨ । ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵੀ ਟਾਵੇਂ-ਟਾਵੇਂ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਲੋਕੀ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਮੱਸਿਆ ਜਾਂ ਸੰਗਰਾਂਦ ਨੂੰ ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ।

ਨਗਰ ਚੀਮਾ ਜੋ ਰਿਆਸਤ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਮਸਤੂਆਣਾ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਹੀ ਇੱਕ ਕਿਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਭਾਈ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਧਰਮ ਪਤਨੀ ਮਾਤਾ ਭੋਲੀ ਕੌਰ ਜੀ ਗੁਰੂ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਕਿਰਤੀ ਸਿੱਖ ਸਨ, ਜੋ ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਧੰਨਭਾਗ ਸਮਝਦੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਭਾਈ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਆਪਣੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਮਾਤਾ

ਭੋਲੀ ਕੌਰ ਜੀ ਜੋ ਉਨਾਂ ਦੀ ਧਰਮ ਪਤਨੀ ਸਨ, ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਾ ਲੈ ਕੇ ਆਏ। ਜਦੋਂ ਭਾਈ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਾ ਛਕਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਇੱਕ ਸਾਧੂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉੱਥੇ ਆ ਗਿਆ, ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਾ ਛਕਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਾਧੂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਾ ਛਕ ਕੇ ਬੜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ ਉਸ ਨੇ ਭਾਈ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਛੇਤੀ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਇੱਕ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਕਰਨੀ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਹ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਉਸ ਸਾਧੂ ਨੇ ਇੱਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਜਲ ਦੀ ਸ਼ੀਸ਼ੀ ਭਾਈ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਲਕ ਦੇ ਜਨਮ ਤੱਕ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਤਾਕੀਦ ਕੀਤੀ ਕਿ ਬਾਲਕ ਦੇ ਜਨਮ ਉਪਰੰਤ ਕੋਈ ਸਾਧੂ ਪੁਰਬ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲੋਂ ਆਏਗਾ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪ ਜੀ ਤੋਂ ਇਸ ਸ਼ੀਸ਼ੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰੇਗਾ, ਜੋ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਣੀ। ਭਾਈ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸੱਤ ਬਚਨ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ੀਸ਼ੀ ਲੈ ਲਈ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਭੋਲੀ ਕੌਰ ਜੀ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਸਾਧੂ ਦੇ ਬੋਲ ਸੱਚੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੌਤਕ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਵਰਤਿਆ। ਸੰਤ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 16 ਮਾਰਚ (ਚੇਤ ਸੁਦੀ ਏਕਮ ਸੰਮਤ 1923) 1866 ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਭਾਈ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਜੀ ਪੰਜ ਭੈਣ ਭਰਾ ਸਨ, ਜਿਨਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ :

1. ਰਤਨ ਕੌਰ (ਭੈਣ)

2. ਬਾਬਾ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਸੰਤ)

3. ਜੈ ਸਿੰਘ (ਭਰਾ)

4. ਪ੍ਰਤਾਪ ਕੌਰ (ਭੈਣ)

5. ਸੁੱਖਾਂ (ਭੈਣ)

ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਲਵੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਇਲਾਕਾ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪੱਖ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪੱਛੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਕੋਈ ਵਿਰਲਾ ਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਵਾਲਾ ਬਚਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਘੋਰ ਅੰਧਕਾਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਸੰਤ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿੱਚ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਅਦੁੱਤੀ ਕੀਰਤਨੀਏ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ ਹੋਏ ਹਨ। ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਗੁਰਸਿੱਖੀ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਲਈ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ। ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚੋਂ ਰੂਹਾਨੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਲੱਖਾਂ ਪ੍ਰਾਣੀ ਗੁਰੂ ਵਾਲੇ ਬਣੇ।

11/06/2026

ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਸਤੂਆਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਜੀਵਨ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਕਮਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਜਿਉਂਦਾ-ਜਾਗਦਾ ਸਰੂਪ ਸੀ। ਬਚਨ "ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਪਦੇ ਰਹੋ ਤੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਸਾਓ" ਸਿੱਖੀ ਮਾਰਗ ਦੀ ਅਸਲ ਨੀਂਹ ਹੈ।
ਇਸ ਰੂਹਾਨੀ ਉਪਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਕੁਝ ਵਿਚਾਰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:
ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਅਨਮੋਲ ਬਚਨ
1. ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ
ਬਾਬਾ ਜੀ ਅਕਸਰ ਫ਼ੁਰਮਾਉਂਦੇ ਸਨ ਕਿ 'ਸ਼ਬਦ' ਸਿਰਫ਼ ਅੱਖਰ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦਾ ਨੂਰ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਮੈਲੇ ਕੱਪੜੇ ਨੂੰ ਸਾਬਣ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜਨਮਾਂ-ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਮੈਲ ਧੋ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ: ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਜੀਭ ਨਾਲ ਜਪਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ, ਜਦੋਂ ਸ਼ਬਦ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਅੰਦਰੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਬਲਵਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"

2. ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਸਾਉਣ ਦਾ ਅਰਥ
ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਸਾਉਣ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਗੁਰੂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਚਰਨ (ਕਿਰਦਾਰ) ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣਾ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ 'ਸੱਚ' ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਾਂ ਪਰ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਝੂਠ ਬੋਲਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਸ਼ਬਦ ਅਜੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੱਸਿਆ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਕਥਨੀ ਇੱਕ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਸਮਝੋ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੋ ਗਿਆ।
3. ਸਿਮਰਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ
ਉਹ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਚਲਦੇ-ਫਿਰਦੇ, ਉੱਠਦੇ-ਬੈਠਦੇ ਅਤੇ ਕੰਮ-ਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਸੁਰਤਿ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਰੱਖੋ। ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਯਾਦ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੂਲ (ਗੁਰੂ) ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਿਖਤ: "ਸ਼ਬਦੁ ਗੁਰੂ ਸੁਰਤਿ ਧੁਨਿ ਚੇਲਾ"
"ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਕਮਾਈ: ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਸਲ ਮਨੋਰਥ"
ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਸਤੂਆਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਸੰਸਾਰੀ ਦੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਕਿਲ੍ਹਾ 'ਗੁਰੂ ਦਾ ਸ਼ਬਦ' ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ ਸਹਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਜੀਵ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੇ ਇਸ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਲਈ ਕੁਝ ਨੁਕਤੇ:
• ਨਿਰੰਤਰਤਾ: ਨਾਮ ਜਪਣ ਵਿੱਚ ਨਾਗਾ ਨਾ ਪਾਓ। ਅਭਿਆਸ ਹੀ ਮਨ ਨੂੰ ਟਿਕਾਉਂਦਾ ਹੈ।
• ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ: ਜਦੋਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹੋ ਜਾਂ ਸੁਣੋ, ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਬਦ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਉਤਰਦਾ ਹੈ।
• ਸ਼ਬਦ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ: ਗੁਰੂ ਜੋ ਹੁਕਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕਮਾਉਣਾ ਹੀ ਸੱਚੀ ਬੰਦਗੀ ਹੈ।
ਬਾਬਾ ਜੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸੁਨੇਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜਿਸ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਵੱਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਫਿਰ ਡਰ, ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਲਈ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਅਜਿਹਾ ਮਨੁੱਖ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਤਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਚਾਨਣ ਮੁਨਾਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

11/06/2026

ਵਾਰ ਸੰਤ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਨਾਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ)
ਪਉੜੀ ੧: ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਜਨਮ
ਧੰਨ ਸੁ ਚੀਮਾ ਪਿੰਡ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਆਇਆ ਰੱਬੀ ਨੂਰ।
ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਭਾਗ ਖੁੱਲ੍ਹੇ, ਮਿਟਿਆ ਮਨ ਦਾ ਗ਼ਰੂਰ।
ਮਾਤਾ ਭੋਲੀ ਦੀ ਕੁੱਖ ਸਫਲ, ਜਿਸ ਤਾਰੇ ਜੀਵ ਜ਼ਰੂਰ।
ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਆਏ ਜਗ 'ਤੇ, ਕਰਨ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੂਰ।
ਪਉੜੀ ੨: ਹਉਮੈ ਦਾ ਤਿਆਗ
ਬਾਬਾ ਜੀ ਦਾ ਬਚਨ ਸੀ— "ਨਾ ਕਰ ਬੰਦਿਆ ਤੂੰ ਹੰਕਾਰ।"
ਇਹ ਤਨ, ਮਨ ਤੇ ਧਨ ਸਭ, ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਦਾਤਾਰ।
ਮੈਂ-ਮੇਰੀ ਦੀ ਕੰਧ ਢਾਹ ਕੇ, ਦੇਖ ਉਹਦਾ ਦਰਬਾਰ।
ਨਿਮਰਤਾ ਦੇ ਮਾਰਗ ਚੱਲ ਕੇ, ਹੁੰਦਾ ਬੇੜਾ ਪਾਰ।
ਪਉੜੀ ੩: ਬੰਦਗੀ ਦੀ ਘਾਲਣਾ
ਫੌਜੀ ਲਸ਼ਕਰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਹੋਏ ਸਿਮਰਨ ਦੇ ਰਾਹੀ।
ਸਿੰਧੂ ਦੇ ਬਰਫ਼ੀਲੇ ਜਲ ਵਿੱਚ, ਕੀਤੀ ਘਾਲ ਅਗਾਹੀ।
ਰਾਤਾਂ ਕੱਟੀਆਂ ਖੜ੍ਹ ਕੇ, ਮੁੱਖ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਉਗਾਹੀ।
ਰੋਮ-ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਿਆ, ਉਹ ਅਕਾਲ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ।
ਪਉੜੀ ੪: ਮਸਤੂਆਣੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ
ਰੇਤ ਦੇ ਉੱਚੇ ਟਿੱਬਿਆਂ ਨੂੰ, ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸੱਚਖੰਡ।
ਨਾਮ ਦੀ ਗੰਗਾ ਵਹਿ ਤੁਰੀ, ਮਿਟਿਆ ਮਨ ਦਾ ਪਾਖੰਡ।
ਮਸਤੂਆਣਾ ਸਾਹਿਬ ਗੂੰਜਿਆ, ਜਿਉਂ ਚੜ੍ਹਿਆ ਸੂਰਜ ਚੰਡ।
ਲੱਖਾਂ ਰੂਹਾਂ ਤਾਰ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਵੰਡ ਕੇ ਗਿਆਨ ਅਖੰਡ।
ਪਉੜੀ ੫: ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਗਿਆਨ
ਧਰਮ ਸੰਗ ਵਿਦਿਆ ਜੋੜ ਕੇ, ਰਚਿਆ ਨਵਾਂ ਵਿਧਾਨ।
ਅਕਾਲ ਕਾਲਜ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖ ਕੇ, ਕੀਤਾ ਜਗ ਦਾ ਕਲਿਆਣ।
ਪੜ੍ਹੋ-ਲਿਖੋ ਤੇ ਨਾਮ ਜਪੋ, ਇਹੋ ਸੀ ਫੁਰਮਾਨ।
ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਜਾਲ਼ ਕੱਟਿਆ, ਬਣ ਕੇ ਰੂਹਾਨੀ ਚਾਨਣ।
ਪਉੜੀ ੬: ਸਦੀਵੀ ਜੈ-ਜੈਕਾਰ
ਸੰਤ ਸਿਪਾਹੀ ਰੂਪ ਉਹ, ਮੂਰਤ ਸਬਰ-ਸੰਤੋਖ।
ਜੁਗਾਂ-ਜੁਗਾਂ ਤੱਕ ਰਹਿਣੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਸਨਮੁਖ।
ਧੰਨ ਬਾਬਾ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਜੋ ਹਰਦੇ ਸਭ ਦੇ ਦੁੱਖ।
ਕੋਟਿ ਪ੍ਰਣਾਮ ਉਸ ਸੰਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਬਖਸ਼ੇ ਨਾਮ ਦਾ ਸੁੱਖ।

11/06/2026

ਧੰਨ ਧੰਨ ਸ੍ਰੀਮਾਨ ਸੰਤ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ (28 ਮਾਰਚ 1866 – 31 ਜਨਵਰੀ 1927) ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਵੀ, ਕਰਮਯੋਗੀ, ਵਿਦਿਆਦਾਨੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਾਲਵਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਸਤੂਆਣਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅੱਜ ਵੀ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਉੱਤੇ ਡੂੰਘਾ ਹੈ।
ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਪਟਿਆਲਾ ਰਿਆਸਤ (ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ) ਦੇ ਪਿੰਡ ਚੀਮਾ ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਭੋਲੀ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਰੁਚੀ ਵਾਲੇ ਆਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਡੰਗਰ ਚਾਰਦਿਆਂ ਵੀ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਏ, ਪਰ ਉੱਥੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛੱਕ ਕੇ ਖਾਲਸਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।
ਫੌਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸ੍ਰੀ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ (ਨਾਂਦੇੜ) ਗਏ, ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸਿਮਰਨ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਪੋਠੋਹਾਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੱਲਰ ਕਨੋਹਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਕਈ ਸਾਲ ਤੱਕ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਨਾਮ ਜਪ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੀਰਤਨੀ ਜਥਾ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਪੋਠੋਹਾਰ, ਸਿੰਧ ਤੇ ਮਾਝੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਗਹਿਰਾ ਸੰਬੰਧ ਸੀ।
ਮਸਤੂਆਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ:
1901 ਈ. ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਡਰੁੱਖਾਂ ਨੇੜੇ ਗੁਰਸਾਗਰ ਮਸਤੂਆਣਾ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਆਤਮਕ ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਵਿਗਿਆਨ ਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕ ਸੰਤ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਭੇਜ ਕੇ ਉੱਚ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਵਾਈ ਅਤੇ ਮਸਤੂਆਣਾ ਵਿਖੇ ਅਕਾਲ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੇ ਅਕਾਲ ਕਾਲਜ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਵੀ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਖਾਲਸਾ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਕਾਲਜ ਆਦਿ) ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ।
ਸੰਤ ਜੀ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਰਾਹੀਂ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਵਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਅੱਜ ਵੀ ਭਾਵ-ਭਿੰਨ ਹਨ।
31 ਜਨਵਰੀ 1927 ਨੂੰ ਸੰਗਰੂਰ ਵਿਖੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਲੋਕ ਤੋਂ ਵਿਦਾਈ ਲਈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਮਾਧੀ ਮਸਤੂਆਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅੱਜ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਸੰਤ ਅੱਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਇੱਕ ਯੁਗ-ਪੁਰਸ਼ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਊਰਜਾ ਬਖਸ਼ੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸੇਵਾ, ਸਿਮਰਨ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।

11/06/2026

ਸੰਤ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ (28 ਮਾਰਚ 1866 – 31 ਜਨਵਰੀ 1927) ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਵੀ, ਕਰਮਯੋਗੀ, ਵਿਦਿਆਦਾਨੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਾਲਵਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਸਤੂਆਣਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅੱਜ ਵੀ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਉੱਤੇ ਡੂੰਘਾ ਹੈ।
ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਪਟਿਆਲਾ ਰਿਆਸਤ (ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ) ਦੇ ਪਿੰਡ ਚੀਮਾ ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਭੋਲੀ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਰੁਚੀ ਵਾਲੇ ਆਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਡੰਗਰ ਚਾਰਦਿਆਂ ਵੀ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਏ, ਪਰ ਉੱਥੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛੱਕ ਕੇ ਖਾਲਸਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।
ਫੌਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸ੍ਰੀ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ (ਨਾਂਦੇੜ) ਗਏ, ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸਿਮਰਨ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਪੋਠੋਹਾਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੱਲਰ ਕਨੋਹਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਕਈ ਸਾਲ ਤੱਕ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਨਾਮ ਜਪ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੀਰਤਨੀ ਜਥਾ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਪੋਠੋਹਾਰ, ਸਿੰਧ ਤੇ ਮਾਝੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਗਹਿਰਾ ਸੰਬੰਧ ਸੀ।
ਮਸਤੂਆਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ:
1901 ਈ. ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਡਰੁੱਖਾਂ ਨੇੜੇ ਗੁਰਸਾਗਰ ਮਸਤੂਆਣਾ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਆਤਮਕ ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਵਿਗਿਆਨ ਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕ ਸੰਤ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਭੇਜ ਕੇ ਉੱਚ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਵਾਈ ਅਤੇ ਮਸਤੂਆਣਾ ਵਿਖੇ ਅਕਾਲ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੇ ਅਕਾਲ ਕਾਲਜ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਵੀ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਖਾਲਸਾ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਕਾਲਜ ਆਦਿ) ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ।
ਸੰਤ ਜੀ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਰਾਹੀਂ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਵਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਅੱਜ ਵੀ ਭਾਵ-ਭਿੰਨ ਹਨ।
31 ਜਨਵਰੀ 1927 ਨੂੰ ਸੰਗਰੂਰ ਵਿਖੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਲੋਕ ਤੋਂ ਵਿਦਾਈ ਲਈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਮਾਧੀ ਮਸਤੂਆਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅੱਜ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਸੰਤ ਅੱਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਇੱਕ ਯੁਗ-ਪੁਰਸ਼ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਊਰਜਾ ਬਖਸ਼ੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸੇਵਾ, ਸਿਮਰਨ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।

SANTA KE KARAJ

13/06/2026

12/06/2026

12/06/2026

12/06/2026

11/06/2026

11/06/2026

11/06/2026

11/06/2026

11/06/2026

Address

Website

Alerts

Shortcuts

Share