19/05/2025
Banda Singh began his military campaign against the Mughal Empire in 1709. He successfully captured several important cities, including Samana, Sadhaura, Chappar Chiri, Bhilowal, and Sirhind.
ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ (ਅਸਲੀ ਨਾਂ: ਲੱਖਣਾ ਦਾਸ ਜਾਂ ਮਾਧੋ ਦਾਸ ਬੈਰਾਗੀ) ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਅਤੇ ਖਾਲਸਾ ਰਾਜ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਨੇਤਾ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਘਲ ਹਕੂਮਤ ਵਿਰੁੱਧ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਫਲ ਬਗਾਵਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।
⸻
ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ ਦਾ ਜਨਮ 27 ਅਕਤੂਬਰ 1670 ਨੂੰ ਰਾਜੌਰੀ (ਇਸ ਸਮੇਂ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਬੈਰਾਗੀ (ਸੰਨਿਆਸੀ) ਬਣ ਗਏ। ਮਾਧੋ ਦਾਸ ਨਾਂ ਰੱਖ ਕੇ ਨਾਂਦੇੜ (ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ) ਵਿਖੇ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾਇਆ।
1708 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਦਿੱਸਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ – ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ।
⸻
ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਜੰਗਾਂ
ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਨੇ 1709 ਤੋਂ ਮੁਘਲ ਹਕੂਮਤ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਾਣਾ, ਸਾਡੌੜ, ਚਪੜਚਿੜੀ, ਭਿੱਅੋ, ਅਤੇ ਸਰਹਿੰਦ ਵਰਗੇ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
ਸਰਹਿੰਦ ਦੀ ਜਿੱਤ (1710) ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਥੇ ਹੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾਂ ਦਿੱਲੀ ਚਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਥੇ ਵਧੇਰੇ ਨਿਆਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਮੀਨਦਾਰੀ ਪ੍ਰਥਾ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜਮੀਨ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਸੋਸ਼ਲ ਨਿਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਿਸਾਲ ਸੀ।
⸻
ਗਿਰਫਤਾਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦੀ
1715 ਵਿੱਚ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗੁਰਦਾਸ ਨੰਗਲ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਫੜ ਲਿਆ ਗਿਆ। 1716 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦਰਦਨਾਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
⸻
ਯਾਦਗਾਰੀ ਅਤੇ ਮਹੱਤਤਾ
ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਸਿੱਖ ਰਾਜਨੀਤਕ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹੀਦ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਦੇ ਯੋਧੇ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਕਈ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ ਵਾਰ ਮੈਮੋਰੀਅਲ।
The victory at Sirhind in 1710 was especially significant, as it was the place where the younger sons of Guru Gobind Singh Ji had been bricked alive by the Mughal governor. Banda Singh established justice there in response to that atrocity.
He also abolished the feudal landholding system and distributed land to the farmers, setting a powerful example of social justice.