Khai Teuh

Khai Teuh Khaikammyo

24/02/2024
Galhang Tg. Do Suan Kim hong nusiatna Sihguina photo
25/10/2021

Galhang Tg. Do Suan Kim hong nusiatna
Sihguina photo

02/10/2021

BELPAWL GAM HONG PIANKHIATZIA ETKIKNA (PART 4)
Uh Aw (Political Science)
Lailet Tg. Khaikhai (The Tedim Post)
(4 minutes read)

A mailam i gen sa ahi Part-3 na ah 1946 pan kipanin Myanmar gam in suahtakna ngah leh bangci bangin kalsuan ding, Gamgi mualtung gamte e bangci ding, Kawlzang tawh kipawl ding maw… cih dotnate tawh kisai thu i gen hi. Hih kikupnate leh a taksuak thute pen Panlong khawmpi tungah kinga mahmah hi cih ding ahi hi.

A tamzaw in a kiciamteh khial thu khat in Panlong khawmpi pen khatvei bek kibawl hi, cih ahi hi. Tua khitteh hih Panglong khawmpi pen Boyoke Aung San makaihna hi, cih zong kithei khial mahmah ahi hi. A taktak in bel tangthupi khat in hong piangkhia ahi Panglong thukimna suaihkaihna khawmpi pen a nihveina Panglong khawmpi ahi hi. Panglong khawmpi hong piankhiatna bulpi taktak pen 1945 k*m Mongpawn Sawbuagyi Sao San Tun i zi (Maha Dewei) hong nusiatna hangin hehnep hunah Shan Sawbuate kimtakin hong paina uh pan kipan cih ding ahi hi. Maha Dewai hong nusiatna ah hehnem dingin hong pai Shan Sawbuate kimtakin hong kahna uh tungtawnin Shan state i mailam kalsuanzia ding hong kik*m uh hi. Tua khit 1946 January 31 ni-in Shan Sawbua Council Meeting khat Mongkaihaw ah hong nei uh hi. Hih a kikupna uh tungtawnin March kha ciang hong tung ding ahi Laihka khua, Panglong myo payarpuai (ပင်လုံမြို့ ဘုရားပွဲ) ah “Shan State Khutsiamna Lahna Pawi” cih bawlkhiat ding hong khensat uh hi. Shan State Khutsiamna Lahna Pawi cih min a piak uh hangin hih pawi a kah dingin Shan State makaite, Kachin hills makaite, Chin hills makaite, Kareanni makaite leh Boyoke Aung San a kihel Kawl makaite zong a kah dingin sam uh hi. Boyoke Aung San pen Rakhine gam lam a zinna khat tawh kituak ahih manin kah theilo a, ဖဆပလ makai ahi U Nu leh U Saw te kihel uh hi.

Hih Panglong khua a kibawl khutsiam lahna pawi pen amasa pen Panglong khawmpi in ciapteh ding ahi hi. Hih amasa pen ahi Panglong khawmpi pen 1946, March 20-28 d**g kibawl hi. Hih Panglong khawpi ah Shan leh Kachin makaite in Kawlzang tawh kipawlin thakhat a suahtakna lak huai maw lakhuai lo, cih kituamkupna nei uh hi. Kareanni gam pen a suakta gam ahih manin Kareanni state pan tangmite pen observer in kah uh hi.

Tua ahih manin Myanmar gamah a masa penpen President ahi Sao Shwe Theik i tapa Harn Yawngwhe in “947 k*m Panglong khuapi mualtung gam minam makaite kimukhawm in thu kikupna makaih pen Boyoke Aung San hilo hi. Mualtung gam a teng minamte nuntak khuasakzia leh amau dinmunte bittak kepcing theihna dingin kipawl khawm a nasep theih om ding maw omlo ding, cih theihtel theihna dingin Panglong khua ah minam makaite sam in kamkupna makai pen ka Pa ahi hi” cih genkhia hi.

Amasa pen Panglong khawmpi pen Mangkangten thukimpih in Mangkangte Frontier Areas Director Stevenson in “Chin, Kachin, Shan, Kareanni leh Kayin minamte tenna gam teng kipawl khawmin United Frontier Union cih gam khat lam ding” hanthawtna nei hi. Tua a hanthawtna pen ဖဆပလ tangmi ahi U Nu in nasia takin nialin khaktan hi. Part – 3 na ah zong Mualtung gam a teng minam tuamtuam teng Burma nationalist ten Yangon bulphuh k*mpi ukna nuai ah koih in thakhat thu in suahtakna lak ding a lunggulhna uh i pulak khin hi. U Nu i khaktanna tungtawn in Kachin tangmi khat in U Nu tungah a nuai a bangin dotna nei hi.
“Kawl ten mualtung gam a teng minamte kiang pan muanna leh itna a ngah theihna ding un bangteng sem hiam? Ka minam, Ka sisan, Ka inn cih bulphuh in Japan te nasapna uh hangin mualtung gam a om minam khempeuh in gentheih haksatna namkim tawh khimbang zing hun tampi tak kantan hi ung. Mualtung gam a om minamte adingin ka ngeina uh, na tanhvo uh (rights) leh ka biakna upna uh bittak in kepcing theih ding cih a thupi pen ahi hi. Kawl makaite lam pan in mualtung gam a teng minamte lunggulhnate taksuahsak zo a, unau khat bangin nong kholhpih nong pawlpih zawh ding uh ciang bek in a suakta gam in Kawlte tawh kizop ding ka ngaihsun pan ding uh hi” ci hi.

Panglong khawmpi masa pen panin result themkhat bek om cih theih ahi hi. Tua hun laitak lian mah in ah ဖဆပလ te makaihna tawh Mangkang ki-ukna daitak a aom theihloh nading leh Mangkang ukna deihloh lam lahna lungphonate Kawlzang ah nasiatak in om hi. Mangkangte in zong tuadan gampaizia khuahun ah suahtakna pia kei leng a lemloh ding lam hong phawk pian uh ahih manin ဖဆပလ makaite 1946 December kha in London ah sam uh a, suahtakna ding vai tawh kisai kikupna nei uh hi. Tua kikupna ah Boyoke Aung San in kawlzangte leh khamtung mualtung gamte thakhat thu in suahtakna hong piakkhopna ding uh ngetna nei hi. Tua a ngetna thu pen Shan Sawbua Council in, “Kawl k*mpi tangmi in hongpai te pen Shan gam leh mualtung khamtung gamten ka theihpih kei uh hi” cih theihsakna Mangkang k*mpite tungah sikkhausat in laikhak hi. Tua lai akhakna uh hangin 1947 January 27 ni-in thukimna a kinei ahi Aungsan-Attlee thukimna ah khamtung mualtung gam tawh kisai thukimna khat hong hel uh hi. Hih thukimna in, “Chin, Kachin leh Shan minamte in kawl kallak k*mpite tawh kipawlin suahtakna lak ding/ lakloh ding tawh kisai leh a zenzen in kipawl in lakhawm ding hileh bangci kipawl in bangci lampi (method of association) tawn ding cih pen khamtung mualtung gam a om minamte lunggulhna bangbang in kalsuan ding” cih ahi hi.

London a kibawl thukimna ah khamtung mualtung gam pan theihpih taangmi khat zong kihel lo ahih manin khamtung mualtung gam a teng minam ten theihpih loh uh a, ဖဆပလ makaihna tawh a kibawl hih thukimna pen thutakin ka ngaihsun kei uh hi, cih siangtak in Kachin leh Shan minam makaite in a dinmun uh pulak khia uh hi. Hih Aungsan-Attlee thukimna pen Boyoke Aungsan in khiamlua mahmah bek thamlo in Kawlgam mun pawlkhat nangawn zong zuak liang hi, cih ngaihsun uh ahih manin Boyoke Aung San tawh apai ahi ဖဆပလ makai nih in hih thukimna ah suaihkaihna nei lo uh hi.

Boyoke Aung San leh a pawlte London khuapi pan in hong tunkik zawh uh 1947 February 6 ni-in Shan Sawbua te makai in Shan gam Panglong khua ah a nih vei na kimuhkhopna bawl uh ahih manin tua mun ah Boyoke Aung San in Aungsan-Attlee thukimna bulphuh in khamtung mualtung gam a om minam makaite tawh kamkupna nei uh hi. February ni 6 ni-in hih Panglong khawmpi ah ei gam leh lei tungah ei mahmah in thuneihna, minam tuamtuamte liangko kikim tak a nuntak khuasatna leh belpawl gam pan pusuak theihna (Secession) cih te akihel leh kawlzang tawh kipawl in Federation lamding cih thu bullette thukimna Shan leh Kachin minam makaite tawh nei uh hi. February ni 7 ni-in Chin Hills makaite hong tung uh in Budget hawmdan ding geelkholhna (draft) pawlkhat thukimna nei beh uh hi.

1947 February 12 ni-in a nih veina Panglong khawmpi pen hial bawl uh a, ei leh ei ki-uk theihna lungkimtakin kipiak ding thukimna tawh Kawlzang, Shan, Kachin leh Chin hill tangmi teng in a mang ngei nawnlo ding ahi Panglong thukimna pen suaih hong kai uh hi. Hi bangzia tangthu teng en kik in hile hang khamtung mualtung gam a om minam tuamtuamte pen nidang pek pan in ei leh ei ki-ukna bittak in nei in ei gam ei lei tungah thuneihna kinei tek in Mangkangte khutnuai pan suahtak baihnop na hang bek tawh kallak kawl k*mpi tawh kipawl a hihna kilang mahmah hi.

Hih tawh kisai in Panglong thukimna ah: “Khawmpi hong kah tangmite pen kallak kawl k*mpi tawh thakhat thuin kipawlna hangin Shan, Kachin leh Chin te in suahtakna ngah baih zaw ding cih upna tawh kizui in” ci-in teltak in kigelh khia hi.
…………………….

Belpawl Gam Hong Piankhiatzia Etkikna
Part 3
https://www.facebook.com/660794187323265/posts/4418143864921593/?d=n

Belpawl Gam Hong Piankhiatzia Etkikna
Part 2

https://www.facebook.com/660794187323265/posts/4393736354029011/?d=n

Belpawl Gam Hong Piankhiatzia Etkikna
Part 1

https://www.facebook.com/660794187323265/posts/4350131085056205/?d=n
……………..
Etkak laibute:
Michael Seigner. (2019). In Search of The Panglong Spirit: The Role of Federalism in Myanmar’s Peace Discourse
Khun Oo Reh. (2018). Panglong Agreement: Defining Panglong Agreement, Panglong Promises and Panglong Spirit
1947. Frontier Area Investigation Committee’s Report
Salai Lian Hmung and Sai Mawn (2016). “ပြည်ထောင်စုစစ်စစ်မူ: ၁၉၆၂ အာဏာသိမ်းမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည့် ဖက်ဒရယ်လှုပ်ရှားမှု မှတ်တမ်းများ”
…………

23/09/2021

ပညာရှိ သတ်ရင် ပိုကြောက်စရာပါ
===================

ပညာတကယ်တတ်သူက
ဘယ်တော့မှ မဆဲဘူး
ဒါပေမယ့် ;
စကားလုံးလေးများနဲ့ သေအောင်
ရိုက်သတ်တယ်လေ။

ပညာရှိက အမျက်ဒေါသကို
လူသိအောင် ထုတ်မပြတတ်ဘူး
ဒါပေမယ့်;
လုပ်ရပ်မှန်ကန်မှူ နှင့်
သက်သေပြတတ်တယ်လေ။

ပညာမဲ့က ဆဲလည်းဆဲတတ်ပြီး
ဟောင်ဖွာဟောင်ဖွာ လုပ်တယ်လေ
ဒါပေမယ့်;
သင်္ကြန် အမြှောက်လို
အသံကျယ်ပြီး လူမလေးစားဘူးလေ။

လူလိမ္မာ အမျက် အပြင်မထုတ်သလို
ပညာရှိက အမျက်ကို လူမြင်အောင်
မပြတတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့်;
တုန့်ပြန်မှူတိုင်းက ပညာသားပါပြီး
စကားတစ်လုံးက လူတစ်ယောက်၏ဘ၀ကို
များစွာ သက်ရောက်မှူရှိတယ်။

ပညာရှိတို့ တွေးကြည့်ရင် ပြေးကြည့်တာထက်
မှန်သလို ပညာရှိတို့ တုန့်ပြန်ခံရရင်လည်း
လူမိုက်ဆယ်ယောက်ထက်
ပိုကြောက်စရာကောင်းတယ်။

တကယ်တော့....
ပညာရှိ ဆိုတာ အကောင်းအဆိုးကို
ခွဲခွားသိမြင်သလို
တုန့်ပြန်သင့်သည်ကိုလည်း အဆင့်အတန်းရှိစွာ
တုန့်ပြန်တတ်ပြီး ဥပက္ခာပြုတော့မယ်ဆိုရင်လည်း
ဟောင်ဖွာဟောင်ဖွာမလုပ်ဘဲ
ပြတ်သားစွာ လစ်လျူရှုတတ်သည်။

ပညာမဲ့သူ အယောက်တစ်ရာက
သင့်ကို မုန်းတီးနေတာထက်
ပညာရှိ တစ်ယောက်က
သင့်ကို လစ်လျူရှုပြီး ဥပက္ခာပြုသွားမှာကို
သတိထားပါ။

Credit 😍

Galhang Nyan Lin Thet hong nusiatnaSihguina photo
14/09/2021

Galhang Nyan Lin Thet hong nusiatna
Sihguina photo

Address

Tiddim

Telephone

+601169778712

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Khai Teuh posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Business

Send a message to Khai Teuh:

Share

Category