28/04/2024
တခါတလေ ကိုယ်နားမလည်ရင်နားလည်အောင်အရင်ကြိုးစားသင့်တယ်
ဒီပန်းချီကားကို ရေးဆွဲသူက Cy Twombly (ဆွိုင် တွန်ဘလေ) ပါ။ ဒီပန်းချီကားကို ၂၀၁၇ က ခရစ်တီး လေလံပွဲမှာ ဒေါ်လာ ၅၂ သန်းကျော်နဲ့ လေလံအောင်ခဲ့ပါတယ်။
ဟိုး ခဏ….စောင့်ပါဦး။ ဒီပုံလောက်က အိမ်က ကလေးတောင် ဆွဲခိုင်းလုံရတယ်။ ပန်းချီဆရာကမူးပြီးလျှောက်ခြစ်ထားတာလား… အစရှိသဖြင့်မမန့်တော်မူကြပါနဲ့ဦးဗျာ။ စာလေး နည်းနည်းဆုံးအောင်ဖတ်ကြည့်ပါဗျ။
ဒီပန်းချီကားနာမည်က Leda and the Swan လို့ အမည်ရတယ်ခင်ဗျ၊ Leda and the Swan ရဲ့ ဖြစ်ဖျားခံရာက ဂရိဒဏ္ဏာရီကနေ မြစ်ဖျားခံတယ်ဗျ။ အဲ့ဒါကို WB Yeast ဆိုတဲ့ ကဗျာဆရာကြီးကနေ ကဗျာရေးတယ်ဗျ။ အဲ့ဒီကဗျာကို ဆွိုင် တွန်ဘလေ စျာန်ဝင်စားပြီး ပန်းချီအဖြစ် သရုပ်ဖော်ပါတယ်။
ဆွိုင် တွန်ဘလေဟာ အဲ့ဒီကဗျာတစ်ပုဒ်ထဲကို ကွက်ပြီး စျာန်ဝင်စား ပန်းချီဆွဲတာမျိုးတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ တခြားသော ကဗျာတွေကိုလည်း ပန်းချီဆွဲပါသေးတယ်။ Hans Ulrich Obrist ဆိုတဲ့ ကမ္ဘာကျော် Curator တစ်ယောက်ရှိပါတယ်။ သူက တွန်ဘလေနဲ့ ဆုံတဲ့အခါ စိတ်ဝင်စားစရာတစ်ခုကို တွေ့ရှိခဲ့တယ်တဲ့။ ဥရောပခေတ် ပန်းချီထွန်းကာစဉ်က ကဗျာနဲ့ ပန်းချီကြားမှာ လေးနက်တဲ့ ဆက်နွယ်မှုရှိခဲ့ကြတယ်။ တစ်ခုနဲ့ တစ်ခု အပြန်အလှန် လွှမ်းမိုးကြပါတယ်တဲ့။ (ဥရောပ ခေတ်ဆိုတာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်ခင်ကို ဆိုလိုတယ်၊ ဒုတိယ ကမ္ဘာခေတ်ပြီးတော့ ပန်းချီဗဟိုချက်ဟာ အမေရိကားဖြစ်လာတယ်)
ဒါပေမယ့် ခေတ်ပြိုင်ပန်းချီလောကမှာတော့ ပန်းချီနဲ့ ဗီဒီယို ၊ ပန်းချီနဲ့ ဂီတ၊ ပန်းချီနဲ့ ဗိသုကာတို့က ပိုပြီး အပြန်အလှန် လွှမ်းမိုးကြတယ်တဲ့။ ပန်းချီနဲ့ ကဗျာကြားက ဆက်ဆံရေးက အရင်တုန်းကလို နွေးနွေးထွေးထွေး မရှိတော့ဘူးလို့ ဆွေးနွေးခဲ့ကြပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ စကားမစပ်ပြောရင် မြန်မာပြည်မှာလည်း ပန်းချီနဲ့ ကဗျာဟာ အတော်လေး ဆက်နွယ်မှုရှိကြတယ်။ အပြန်အလှန်လွှမ်းမိုးမှုရှိကြတယ်။ ဆရာအောင်ချိမ့်နဲ့ ဆရာချမ်းအေးတို့ဆိုရင် ပန်းချီနဲ့ ကဗျာကို Collaborates လုပ်ပြီး ပြပွဲလုပ်ခဲ့ဖူးတယ်။
ဗဂျီအောင်စိုးကို အိန္ဒိယကို ပို့ဖို့ရွေးချယ်ခဲ့သူတွေထဲမှာ ဆရာဇော်ဂျီတို့လို ကဗျာဆရာတွေက ဦးဆောင်ခဲ့တယ်။ ဒီလိုပဲ ဆရာဒီတို့ ဆရာမုတ်သုန်တို့ရဲ့ သရုပ်ဖော်ပုံတွေကိုကြည့်ပြီး ကဗျာစျာဉ်ရခဲ့တဲ့ ကဗျာဆရာတွေလည်း ရှိနိုင်မှာပဲ။ ဆိုလိုတာက အပြန် အလှန် လွှမ်းမိုးမှု ရှိကြကြောင်းကို ဆိုလိုတာပါ။
အဓိက ပြောချင်တာကတော့ ကဗျာတွေရဲ့ Text တွေနောက်မှာ မြုပ်နေတဲ့ ကွယ်နေတဲ့ အတွေးအခေါ်တွေ အယူအဆတွေ ဒါမှမဟုတ် ကဗျာဆရာတွေရဲ့ ပုဂ္ဂလိက ဒဏ်ရာဒဏ်ချက်တွေ၊ ကြေကွဲဆို့နစ်မှုတွေရှိနိုင်ပါတယ်။ အပေါ်ယံ ဖတ်ရုံနဲ့ တွေ့မိချင်မှ တွေ့မှာပေါ့။
ဒီလိုပဲ ပန်းချီကားတွေနောက်ကွယ်မှာ Concepts တွေ အယူအဆရေးရာတွေ ရှိနိုင်ပါတယ်။ အလားတူပဲ ဒီပန်းချီကားကို ခံစားဖို့ဆိုရင် အောက်ပါ ကဗျာကို အရင်ဖတ်ထားဖူးရင် ပိုကောင်းပါလိမ့်မယ်။ အဲ့ဒီကဗျာကို ဖတ်ဖို့ဆိုရာမှာလည်း ဂရိဒဏ္ဏာရီကို တီးမိခေါက်မိရှိထားရင် ပိုထိရောက်ပါလိမ့်မယ်။ Leda and Swan ဆိုတာ Leda ဆိုတဲ့ ဆံပင်နက်နဲ့ အလွန်လှပတဲ့ မင်းသမီးလေးကို ဇုနတ်မင်းကြီးက ငန်း ငှက်ကြီးအသွင်နဲ့ မုဒိန်းကျင့်ခဲ့တဲ့ အကြောင်းပါ။ (တခြားမျိုးကွဲတွေရှိပေမယ့် ဒီကဗျာကတော့ အဲ့ဒီအဖြစ်အပျက်ကို ရည်ညွှန်းပါတယ်) အင်အားကြီးမားသူတစ်ယောက်က နုငယ်လှပတဲ့သူတစ်ယောက်ကို အနိုင်ကျင့်ပုံကို ပေါ်လွန်အောင် သရုပ်ဖော်တဲ့ကဗျာပါ။ အားကြီးသူကို
(sudden blow, beating, staggering, beating, shudder, mastered, burning, mastered) အထူးပြု
ရေးသားခဲ့ပြီး အားနည်းတဲ့ မင်းသမီးလေးဘက်ကိုတော့ (caressed, helpless, terrified, vague, loosening) ဆိုတာတွေနဲ့ ဖွဲ့နွဲ့ခဲ့ပါတယ်။
(ပန်းချီကားရဲ့ ညာဘက်ထောင့်မှာ ပန်းချီကားအမည် တနည်း သူကိုးကားခဲ့တဲ့ဇာတ်အမည် Leda + Swan ဆိုတာကိုလည်း ရေးထားတာကို သေချာကြည့်ရင် တွေ့နိုင်ပါတယ်)
ဒါကြောင့် တချို့အရာတွေက မျက်စိအမြင်တစ်ခုတည်းနဲ့ မြင်နိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။
ကဗျာအပြည့်အစုံကိုပါ တစ်ခါတည်းထည့်ပေးလိုက်ပါတယ်။
(ဒီလိုပဲ ဒီပန်းချီကားတစ်ချပ်ဟာ ဘာကြောင့် ဒီလောက်အဖိုးတန်သလဲဆိုရင် အဲ့ဒီပန်းချီဆရာရဲ့ ဖြတ်သန်းမှု၊ တီထွင်ဆန်းသစ်မှု၊ ဩဇာတိက္ကမကြီးမားမှု၊ အနုပညာလမ်းကြောင်းသစ်တစ်ခု ဖောက်ထုတ်နိုင်မှု အစရှိသဖြင့် အကြောင်းအရာများစွာကလည်း အရေးပါပါတယ်)
Leda and the Swan
A sudden blow: the great wings beating still
Above the staggering girl, her thighs caressed
By the dark webs, her nape caught in his bill,
He holds her helpless breast upon his breast.
How can those terrified vague fingers push
The feathered glory from her loosening thighs?
And how can body, laid in that white rush,
But feel the strange heart beating where it lies?
A shudder in the loins engenders there
The broken wall, the burning roof and tower
And Agamemnon dead.
Being so caught up,
So mastered by the brute blood of the air,
Did she put on his knowledge with his power
Before the indifferent beak could let her drop?
