07/01/2022
CARA MENGUKUR KERIS DAN KERIS BERDASARKAN WUKU KELAHIRAN
Dimasa lampau senjata keris merupakan senjata yang dikeramatkan, keris adalah benda warisan budaya yang tidak ternilai harganya, apalagi keris yang bertuah sepatutnya kita bersama upayakan kelestariannya.
Selain dikenal sebagai senjata ampuh dimasanya l, sebilah keris pun merupakan lambang pusaka turun menurun dari nenek moyang sampai generasi sekarang. Sekarang pun banyak orang yang mempunyai simpanan keris, baik warisan atau keris koleksi baru, yang bentuknya bermacam-macan baik yang bentuknya lurus maupun yang bentuk wilahannya berLuk.
Keris yang memiliki tuah (kekuatan magis) biasanya disesuaikan dengan bentuk, jumlah luk dan pamornya. Berdasarkan pamornya, keris memiliki beberapa fungsi untuk keselamatan, membuat ketentraman keluarga, menambah keberanian, mengundang rejeki, melindungi pemilik. Tuah keris dapat dimanfaatkan untuk memberikan keselamatan bagi pemilik dan orang disekitarnya. Kini keris keris berharga itu merupakan warisan dan sekaligus menunjukan silsilah keluarga/klen.
Keris dianggap sebagai tanda kebesaran keluarga perlu disimpan dan dirawat.
Ada yang menyebutkan keris yang baik dan ada juga keris yang kurang baik.
Keris sebaiknya diukur oleh yang punya keris, apa bila tidak tahu darimana mendapatkan keris itu. Untuk itu tidak ada salahnya kita sedikit meluangkan waktu untuk mengukurnya.
Ukuran-ukuran keris ini sesuai dengan lontar/catatan yang ada:
Cara mengukurnya :
Ditempelkan ujung benang pada pangkal keris, pada bagian g***a, dan ujung benang lainnya sampai ujung keris. Dilipat dua hasil ukur tadi. Setengah ukuran tadi, ukur pada bilah keris. Pada bagian pertengahan keris ini, ukur lebar bilahan kerisnya. Ukuran lebar ini yang dipergunakan untuk menghitung.
Setengah hasil pengurangan dari ukuran panjang keris tadi, hitunglah ada berapa kali ukuran dari lebar pada pertengahan bilah keris.
Contohnya:
panjang dari pangkal keris hingga pucuk keris 36 cm.
Panjang di bagi dua = 36:2= 18 cm.
Setela itu, ukur lebar pertengahan bilah keris dengan benang ialah = 2cm
jadi; 18cm : 2cm =9cm
Hasil ukurannya adalah 9 dikurang 8 sisa= 1 artinya jatuh pada hitungan angka : 1
1 = Sari Ratna Kumala; artinya dapat kaya raya.
hitungan setelah dikurangi 8 bersisa:
1. Sari Ratna Kumala = kaya raya
2. Jati Tingkir = banyak kenalan dan famili
3. Bima Rajek Wesi = timbul kekuatan luar biasa
4. Kuda Micara = senang mencari perkara
5. Satriya Ledhang = senang berpergian
6. Rajuna Rangsang Pati = senang marah
7. Sri Nata Jurite = sering bertengkar
8. Makan Tuwan = melukai yang punya
dengan hitungan lain, bila sisanya:
1. Naga Retna = keris ini untuk pejabat
2. Wara Candra Renta = untuk pedagang atau petani
3. Jati Kumba = drajad pangkat, dipercaya pimpinan
4. Ranggan Janur = berhawa panas, membuat melarat
5. Arjuna Surapati = berwibawa dan banyak rejeki
6. Binem Siwer = ringan tangan, sering mendapat bencana
7. Bogiro Nadiyen = terhormat, disepuhkan atau sesepuh
8. Sadewa Tinandu = melarat;sial, panas dan sering bertengkar.
(hitungan ibu jari tangan)
Keris yang ditayuh dipegang pada pangkalnya, tepat pada bagian g***a, dengan ibu jari dihitung sampai ke pucuk (ujung). Hasilnya dikurangi kelipatan 5 (lima), sisanya menunjukkan daya pengaruh pusaka itu terhadap pemiliknya.
:
pusaka yang kita hitung hasilnya 19 jempol. Hasil hitungan tadi: 19 - 15 (kelipatan5) sisanya adalah
4 = Randha tunggu doanya = artinya cukup sandang pangan, dapat kaya.
Selanjutnya kalau hitungan itu sisanya:
1. Siti = berjiwa welas asih
2. Sengkali = dermawan, kalau marah berbahaya
3. Arjuna Mangan Ati = pemarah, keras hatinya
4. Randha Tunggu doanya = dapat kaya, cukup sandang pangan
5. Dhandhang Tunggu Nyawa = Sengsara, sering dapat sengsara.
sang madruwe keris mapakayun uning ring kagunan keris patut kasikut panjang keris punika, saking muncuk rauhing kag***a, antuk tali wiadin busung. Sesampun wusan nyikut, raris sikut punika tagel kalih. Sesampune tagel kalih raris sikut rain (lumbang) kerise ring pemeteng (tengah) raris tagel-tagelang (lipat).
katemu masikut(hasil lipatan):
10 rai, Kala ngamah awak ngarania Palania anatonin dewek.
11 rai, Durga masiung ngarania ala palania angilangaken raja druwe muang kageringan sanak rabinta tan papegatan.
12 rai, lara muwuh, ngarania ala, Yan ingange, palania gering tan papegatan.
13 rai, bima kosa krana ngarania rahayu pageh sang adruwe keris muang bangun (bangkit) keris prajurit pageh tuwuh.
14 rai, Darmawangsa, ngarania Gagaduhan watek angaji. Wenang gawe Asewaka atetamban (mengobati) muang aweda.
15 rai, Arjuna sakti (sampati), ngarania rahayu dahat. Palania sida anatonin ripu, wenang kagaduh antuk sang satria, adagang, wong istri asih, saranta amanggih ayu.
16 rai, Suksema angel, ngarania ala amanggih priatin sauripe. Desti teluh taranjan galak.
17 rai, Naga sampurna, ngarania palania angge asewaka muang atetamban ayu.
18 rai, Sasangka purna, ngarania palania ring paumahanta ayu, kadang mitra asih. Alania yan ing angge alelajaran.
19 rai, Durga katemu, ngarania ala tan wenang angge alelungan(berpergian).
Keris Antuk Gempol-Gempoling Tangan.
Malih indik nyikut yang ngangge inan tangan (ibu jari) patut masikut saking sor saluhuring g***a raohing kamuncuk, raris tebah antuk inan tangane, ring tengen muang ring kiwa magentos-gentos,
punika:
Eka Satria,
Dwi Ratna candrama Surja,
Tri Wanara Cinara Cara,
Catur Kala mertyu Cacingan,
Panca Arjuna Pasupati,
Sad Kapaten Tuan,
Sapta Darma Wangsa.
sasikutan keris punika sane ring muncuk, keni sekadi ring ajeng soang-soang, palania sakadi ring sor puniki:
1. Eka Satria = ayu kagaduh antuk sang satria
2. Dwi Ratna candrama surja = ayu kagaduh antuk wong a dagang
3. Tri Wanara cinara cara, = kerisin potet
4. Catur Kala Mertyu Cacingan = Ala kagaduh antuk sang satria, kabancana ragane.
5. Panca Arjuna Pasupati, = kerising prajurit, yan kabegalan ana wong anulung.
6. Sad Kapaten Tuan, = dahating ala, tan wenang ing angge
7. Sapta Darma Wangsa, = ayu kagaduh antuk sang pandita
Wenten Sasikutan Keris tebah Antuk
Sasikutan puniki matebah antuk jarijine patpat magentos - gentos antuk (4)jarijin tengen muang ring (4)kiwa, saking pukuh rauhing kamucuk, mawilang lurie : , , Muang .
Yan Jariji Punika Masisa:
1. Keris sang akarja, ngarania ayu polah laksanania, iniringan dening wong.
2. Kala mertyu, ngarania Ayu Kagaduh antuk sang Kertajana, palania kaungsi dening kadang mitra. Yan keni paracidra enggal katemu.
3. Kalajana, ngarania Keris Murka, Ala, Yan ginawa managih amangguh baja.
4. Naga wiraksa, ngarania Ayu kagaduh antuk sang suralagawa, tan papa laksanania.
Kecap Lontar, Dewa-Kalan kerise Sakadi ring sor puniki:
1. Kalawisia,ngaran,dewatania sanggiang siwa, pakertinia ring sawah.
2. Kalamerta, ngaran,dewatania sanggiang prama siwa, pakertinia ring japa mantra.
3. Kalajana, ngaran, dewatania sanggiang sada siwa, labania ring sadana.
4. Kalaraksa, ngaran, dewatania sanggiang bayu, pakertinia ring wirasa( babaos).
Sajabaning sane munggah ring ajeng janten katah sikut kerise sane munggah ring lontar, kaanggen mamilihin keris sane patut angge, para lingsire riin, katah mutamayang keris mekadi saluiring lalandep, kaodalin kabantenin ri kala rahinan . Sane sampun-sampun yan wenten pura maodalan ring rahine sakadi ajeng ketah sang nyungsung pura punike mamuat keris, pedang, tumbak-saluiring lalandepnye kapura punika, irika kapup**ang katunasan tirta kaanggen ngetisin. sukseman ipun nunas kapanganan.
Indik permagine ring pura yan sampun jangkep lalandep punika mapupul, raris pamangku punika ngetisin sang mabakti rauhing lalandepnye. Sasampune kasiratan toya, raris laladepnye kabakta budal antuk sang madruwe suang-suang. Sane kari nguguwanin laladepnye, ketah kaodalin ring puri umahnye ring rahina kadi ajeng, kakaryanan banten , tur maduluran antuk segehan sambleh kucit butuhan. Antuk sabilang rerainan purnama, tilem, kajeng kliwon wantah canang madaging minyak-minyakan(sekar sane miyik) lan seluirnyane.
Memiliki keris berdasarkan wuku
Untuk memiliki sebilah keris, seseorang tidak secara gegabah membeli atau memesan kepada seorang empu atau seseorang pandai keris haruslah mengetahui untuk apa keis itu dimiliki. Karena memiliki keris dengan ceroboh, tidak akan menemukan apa-apa, bahkan ada kalanya akan mengakibatkan kerugian.
itu ada yang perlu diperhatikan.
1. Pemula seyogyanya memiliki keris damar_murub atau luk satu.
2. Bagi pelajar dibidang perkerisan, seyogyanya menyimpan keris yang bermotif jangkung atau luk tiga.
3. Baru kemudian memiliki keris pandhawa atau luk lima. Bagi yang baru mulai magang atau sebagai pegawai baru.
4. Selanjutnya dapat memiliki karis sempana atau luk tujuh. Baik sekali bagi yang telah mempunyai kedudukan, kasi, kabang sebagai seorang pengacara dan pedagang.
5. Kemudian keris jigja atau luk sembilan. Baik sekali bagi seorang dalam karier manager dan kedudukan yang setara.
6. Keris sabuk_inten adalah keris luk sebelas, baik sekali untuk wakil pimpinan atau seorang wirausaha.
7. Selanjutnya adalah keris sengkelat ialah luk tiga_belas, baik sekali untuk seorang direktur, dirut, atau seorang yang mempunyai kedudukan tertinggi.
8. Akhirnya dapat memiliki keris guling ialah luk lima_belas. Keris guling ini, tebaik bagi para penasehat tinggi, juga wakil rakyat(utusan) dan pucuk pimpinan. Dan luk 17 dan luk seterusnya
9. Akhirnya setelah urutan tersebut diatas, baik sekali memiliki keris yang bermotif lurus. Misalnya sempaner, jalak tilam upih, tilam sari, brojol dansebagainya. Walaupun begitu masih ada lagi disesuaikan dengan wuku masing-masing pemilik. Misalnya seorang kelahiran wuku sinta seyogyanya memiliki keris penimbal atau jangkung dan seterusnya
dan :
1. Bagi kelahiran wuku sinta, gumbrek, Dunggulan, pahang, matal,dan ugu, seyogyanya memelihara keris diantaranya jangkung, penimbal, condhong campur,jalak tilem sari, jalak dinding, jalak sangu tumpeng, dan jalak ngore.
2. Kelahiran wuku landep, wariga, kuningan, kerulut, ugu dan wayang, seyogyanya memelihara keris diantaranya pandhawa, rarasin duwa, sempana badhong, semar mesem, semar gentak, semar kinandu dan brojol.
3. Kelahiran wuku, warigadean, langkir, merakih, menail dan kelawu, seyogyanya memelihara keris diantaranya sempana kinjeng, kebo lajer, pundak setegal, putri sinaroja, campur bawor dan sadak.
4. Kelahiran wuku kulantir, juluwangi, medangsia, tambir, prangbakat, dan dukut, seyogyanya memelihara keris diantaranya pandhawa, sengkelat, tebu sauyun, bethok, kebo teki dan kebo lajer.
5. Kelahiran wuku tolu, sungsang, pujut, medangkungan, bala dan watugunung, seyogyanya memiliki keris diantaranya pandhawa, carang soka, sempana, sabuk tampar dan sabuk inten.
Apa yang diuraikan diatas, mungkin berguna bagi pemula atau siapa saja yang mempunyai minat, untuk memelihara atau menyimpan keris.
semoga bermanfaat. Suksma. Terimakasih.
berbagai sumber
Penulis : Lingga Prama
Gambar/poto hanya pemanis.