30/11/2018
Picture No. :-055(30/11/18)
ਢੋਲ ੲਿੱਕ ਦੋਹ-ਮੂਹਾਂ ਸਾਜ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਅਾਣਾ, ਦਿੱਲੀ,ਕਸ਼ਮੀਰ,ਸਿੰਧ,ਅਾਸਾਮ ਵੈਲੀ, ਗੁਜਰਾਤ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਕੋਲਕਨ,ਗੋਅਾ,ਕਰਨਾਟਕਾ,ਰਾਜਸਥਾਨ,ੳੁੱਤਰ-ਪ੍ਰਦੇਸ,ਬਗੰਲਾਦੇਸ,ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪੰਸਦੀਦਾ ਸਾਜ਼ ਹੈ। ੲਿਸਨੂੰ ਬਜਾੳੁਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਢੋਲੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਢੋਲ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੀ ਹੀ ਪਛਾਣ ਹੈ। ਇੱਹ ਦੋ ਸਿਰਿਆਂ ਵਾਲਾ ਢੋਲ ਹੈ। ਵਿਆਹਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ’ਤੇ ਢੋਲ ਵਜਾਉਣ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਸ਼ਗਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਢੋਲ ਸਾਡੇ ਅਮੀਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਰਸੇ ਦਾ ਅਨਮੋਲ ਅੰਗ ਹੈ। ਪਿਛਲੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ‘ਚ ਢੋਲ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਧਾੜਵੀਆਂ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਵੇਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰਦਾਰ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਢੋਲ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਖਾਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕ ਜਾਗ ਪੈਂਦੇ, ਸੁੰਦਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗਲਵਕੜੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦੇ ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਘੁਲ ਰਹੇ ਭਲਵਾਨ ਤਾਂ ਢੋਲ ਦੇ ਤਾਲ ਨਾਲ ਹੀ ਹਰਕਤ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਢੋਲ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਭਲਵਾਨਾਂ ਦੇ ਘੋਲ ਵਿੱਚ ਦਿਲਕਸ਼ੀ ਨਾ ਭਰ ਸਕੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਰੋਧੀ ਨਾਲ ਨਾ ਟਕਰਾਅ ਸਕਣ। ਵਿਸਾਖੀ ਦੀਆਂ ਰੌਣਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਢੋਲ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀ ਵਾਢੀ ਵੇਲੇ ਵੀ ਅਕਸਰ ਵਢਾਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੁਰਤੀ ਭਰਨ ਲਈ ਢੋਲ ਦਾ ਵੱਜਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਢੀ ਉੱਪਰੰਤ ਦਾਰੂ ਤੇ ਭੰਗੜਾ ਕਿਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੋਹ ਲੈਂਦਾ।
Dhol can refer to any one of a number of similar types of double-headed drum widely used, with regional variations, throughout the Indian subcontinent. Its range of distribution in India, Bangladesh and Pakistan primarily includes northern areas such as the Punjab, Haryana, Delhi, Kashmir, Sindh, Assam Valley, Gujarat, Maharashtra, Konkan, Goa, Karnataka, Rajasthan and Uttar Pradesh. The range stretches westward as far as eastern Afghanistan. A related instrument is the dholak or dholki.