26/12/2025
तंत्रयुगातील झोंबी
‘झोंबी’ हा शब्द उच्चारताच डोळ्यांसमोर उभी राहते ती एक अक्राळविक्राळ, बेढब आणि भयावह मनुष्याकृती—जिच्या कृतींना न विचारांचा लगाम असतो, न विवेकाची दिशा. समोर जे दिसेल त्यावर तुटून पडणे, चावा घेणे आणि त्यालाही स्वतःसारख्याच विकृत, अविचारी अवस्थेत ढकलणे—इतकाच काय तो तिच्या अस्तित्वाचा उद्देश. आश्चर्य एवढेच की, आपल्या जातीतीलांवर आघात न करण्याचे एक विकृत औदार्य ती जपताना दिसते.
मात्र बदलत्या जगात या पारंपरिक व्याख्याही हळूहळू बदलत चालल्या आहेत. शरीराऐवजी मनावर, देहाऐवजी आत्म्यावर चावे घेणारे नवे झोंबी आता अवतरले आहेत. हे झोंबी रक्त शोषत नाहीत; ते विवेक शोषतात. निरागस विचारशक्ती बधिर करतात. परीकथांमधील झोंबीपेक्षा हे अधिक सूक्ष्म, अधिक धोकादायक आणि अधिक विकृत आहेत—कारण ते दिसत नाहीत, पण परिणाम घडवतात.
धर्म, सत्ता, पैसा आणि बेगडी पुरुषत्व यांचे बाजारीकरण करताना या झोंबींचे अस्तित्व इतके ठळक होते की, एखाद्या समाजसुधारकालाही लाज वाटावी अशी ती उंची गाठते. या बाजारू भ्रमजाळ्यात अडकणारे बळी काही अज्ञानी नसतात; ते असतात सर्वसामान्य बुद्धिमत्तेचे, मात्र विवेकशील स्त्री-पुरुष. कळपावर हल्ला करताना त्यातील कोवळे, संवेदनशील सावज हेरणे आणि त्यावर नेमकेपणाने झडप घालणे—हा गुण या झोंबींना निसर्गतः लाभलेला असतो, आणि ते तो कुशाग्रतेने वापरतात.
— हर्षद खंदारे
