19/08/2026
អត្ថន័យ និងសារៈសំខាន់នៃគោរមងារព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ
គោរមងារព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ គឺជាសមាសភាគដ៏សំខាន់មួយក្នុងប្រពៃណីរាជវង្ស និងវប្បធម៌ខ្មែរ ដែលមានប្រវត្តិសាស្ត្ររាប់ពាន់ឆ្នាំមកហើយ។ គោរមងារនីមួយៗមិនត្រឹមតែជាឈ្មោះសម្រាប់ហៅប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងប្រាប់អំពី តួនាទី គុណធម៌ បេសកកម្ម និងអំណាចសក្ដិសិទ្ធិ របស់ព្រះមហាក្សត្រក្នុងការដឹកនាំប្រទេសជាតិ និងជាទីពឹងរបស់ប្រជារាស្ត្រ។
១. គោរមងារផ្លូវការរបស់ព្រះមហាក្សត្របច្ចុប្បន្ន
ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្តេចព្រះបរមនាថ នរោត្តម សីហមុនី មានគោរមងារផ្លូវការពេញលេញគឺ៖
««————————————————»»
««ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្តេចព្រះបរមនាថ នរោត្តម សីហមុនី
សមានភូមិ ជាតិសាសនា រក្ខតខត្តិយា ខេមរារដ្ឋរាស្ត្រ ពុទ្ធិន្ទ្រាធរា
មហាក្សត្រ ខេមរាជនា សមូហោភាស កម្ពុជឯករាជរដ្ឋបូរណសន្តិ
សុភមង្គលា សិរីវិបុលា ខេមរាស្រីពិរាស្ត្រ ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី»»
««————————————————»»
២. ការបកស្រាយអត្ថន័យតាមសព្ទ និងឃ្លានីមួយៗ
ក. ពាក្យថ្នាក់ដឹកនាំ និងគោរពបូជា
 » ព្រះករុណា : មានន័យថា ព្រះអង្គប្រកបដោយ «ករុណាធម៌»
(សេចក្តីអាណិតអាសូរ និងចង់ជួយប្រជារាស្ត្រឱ្យផុតទុក្ខ)។

» ព្រះបាទ : ក្លាយមកពីពាក្យ «ព្រះបាទា» (ជើង) ដែលជាការ
សម្តែងសេចក្តីគោរពដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតរបស់រាស្ត្រចំពោះព្រះអង្គ
(ទោះបីជាមើលត្រឹមប្របាទាក៏ជាកិត្តិយស)។
 » សម្តេច : ងារជាន់ខ្ពស់បំផុត តំណាងឱ្យភាពខ្ពង់ខ្ពស់ ប្រកបដោយ
កិត្តិយស និងអំណាច។

»ព្រះបរមនាថ : ក្លាយមកពី «បរម» (ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត) + «នាថ»
(ទីពឹង) ប្រែថា «អ្នកជាទីពឹងដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតរបស់ប្រជារាស្ត្រ»។
ខ. ឃ្លាបញ្ជាក់ពីតួនាទី និងបេសកកម្មជាតិ
 » សមានភូមិ ជាតិសាសនា៖ អ្នកបង្រួបបង្រួម និងរួមរស់ជាមួយទឹកដី
ជាតិ និងសាសនា។
 » រក្ខតខត្តិយា៖ ព្រះក្សត្រដែលជាអ្នកការពារ និងថែរក្សាក្សត្រកូល/
ខត្តិយវង្ស។
 » ខេមរារដ្ឋរាស្ត្រ៖ រដ្ឋ និងប្រជាជនខ្មែរ។
 » ពុទ្ធិន្ទ្រាធរាមហាក្សត្រ៖ ព្រះមហាក្សត្រដែលទ្រទ្រង់ពុទ្ធសាសនា
និងមានអំណាចដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ដូចព្រះឥន្ទ។
 » ខេមរាជនា សមូហោភាស៖ អ្នកធ្វើឱ្យកម្ពុជារុងរឿង និងភ្លឺស្វាង
ដោយការរួមរស់កសាងជាតិ។
 » កម្ពុជឯករាជរដ្ឋបូរណសន្តិ៖ រដ្ឋកម្ពុជាដែលមានឯករាជ្យ និង
សន្តិភាពពេញលេញ។
 » សុភមង្គលា សិរីវិបុលា៖ ទ្រង់នាំមកនូវសិរីសួស្តី និងសុភមង្គលដ៏
ធំធេង។
 » ខេមរាស្រីពិរាស្ត្រ៖ ប្រជាជនខ្មែរដ៏ឧត្តម និងមានសិរីមង្គល។
 »ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី៖ ព្រះមហាក្សត្រអ្នកសោយរាជ្យ និងជា
អធិបតីនៃប្រទេសកម្ពុជា។
៣. ប្រភពដើម និងឥទ្ធិពលនៃគោរមងារ
គោរមងារព្រះមហាក្សត្រខ្មែរភាគច្រើនបង្កើតឡើងដោយការរួមផ្សំពាក្យក្នុង ភាសាបាលី និងសំស្ក្រឹត ដោយមានឥទ្ធិពលពី៖
1. ឥទ្ធិពលព្រហ្មញ្ញសាសនា (សម័យសម័យអង្គរ)៖ - កាលពីសម័យបុរាណ ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរត្រូបបានចាត់ទុកជា «ទេវរាជ» (ព្រះរាជាជាអាទិទេព) ដូច្នេះគោរមងារតែងមានពាក្យទាក់ទងនឹងព្រះឥសូរ ព្រះនារាយណ៍ ឬព្រះឥន្ទ (ឧទាហរណ៍៖ វរ្ម័ន, ឥន្ទ្រវរ្ម័ន, សូរ្យវរ្ម័ន)។
2. ឥទ្ធិពលព្រះពុទ្ធសាសនា (សម័យក្រោយអង្គរដល់បច្ចុប្បន្ន)៖
 គោរមងារត្រូវបានកែប្រែមកជាបែប «ធម្មរាជ» ឬ «ពោធិសត្វ» ដែលផ្តោតលើទសពិធរាជធម៌ (ធម៌ ១០ ប្រការសម្រាប់ក្សត្រដឹកនាំ) ករុណាធម៌ និងការទ្រទ្រង់ព្រះពុទ្ធសាសនា។
៤. សារៈសំខាន់នៃគោរមងារខ្មែរ
 ~ ផ្នែកនយោបាយ និងសង្គម៖ ជាសញ្ញាណនៃភាពស្របច្បាប់នៃការសោយរាជ្យ និងជាអ្នកបង្រួបបង្រួមជាតិ។
 ~ ផ្នែកវប្បធម៌ និងភាសា៖ ជាការថែរក្សាមរតកភាសាបាលី-សំស្ក្រឹត និងរាជសព្ទខ្មែរឱ្យគង់វង្ស។
 ~ ផ្នែកស្មារតី៖ ជាការរំឭកព្រះមហាក្សត្រខ្លួនឯងអំពីកាតព្វកិច្ចការពារជាតិ សាសនា និងប្រជារាស្ត្រ។
@ រៀនច្បាប់-ReanChbab
