04/07/2026
ក្រឡេកមើលអតីតកាល៖ ពេលវេលាផ្លាស់ប្តូរការយល់ឃើញរបស់យើងយ៉ាងដូចម្តេច
នៅក្នុងជីវិត មានពេលខ្លះដែល "ការក្រឡេកមើលអតីតកាល អាចបង្រៀនយើងបានច្រើនជាងការសម្លឹងមើលទៅអនាគត"។
នៅពេលឆ្នាំកន្លងផុតទៅ ខ្ញុំតែងតែក្រឡេកត្រឡប់ទៅគិតអំពីជំនឿ ទស្សនៈ និងការសន្និដ្ឋានជាច្រើន ដែលខ្ញុំធ្លាប់ជឿជាក់លើវាយ៉ាងពេញទំហឹង។ អ្វីដែលធ្វើឱ្យខ្ញុំភ្ញាក់ផ្អើលបំផុត គឺការឃើញថា ការជឿជាក់ទាំងនោះជាច្រើន បានផ្លាស់ប្តូរទៅតាមពេលវេលា។
រឿងជាច្រើនដែលខ្ញុំធ្លាប់ជឿថា ត្រឹមត្រូវដោយគ្មានអ្វីត្រូវសង្ស័យ បន្ទាប់មកបានបង្ហាញថា វាគ្រាន់តែជាការយល់ឃើញមិនទាន់គ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ឬសូម្បីតែជាការយល់ខុសផងក៏មាន។
ផ្ទុយទៅវិញ គំនិតខ្លះដែលខ្ញុំធ្លាប់គិតថា ខុសទាំងស្រុង បែរជាបង្ហាញឱ្យខ្ញុំឃើញនូវការពិតដ៏ស៊ីជម្រៅមួយ ដែលខ្ញុំមិនអាចមើលឃើញបាននៅពេលនោះ។
នៅពេលនោះ ខ្ញុំមិនដែលសង្ស័យលើទស្សនៈរបស់ខ្លួនឯងឡើយ។ អ្វីៗហាក់ដូចជាច្បាស់លាស់ ហាក់ដូចជាសមហេតុផល ហើយខ្ញុំស្ទើរតែមិនអាចស្រមៃបានថា ខ្លួនឯងអាចនឹងយល់ខុស។
ប៉ុន្តែ ពេលវេលាមានវិធីដ៏ស្ងប់ស្ងាត់មួយ ក្នុងការបង្ហាញនូវអ្វីដែលភាពជឿជាក់របស់យើងបានលាក់បាំង។
នៅពេលខ្ញុំក្រឡេកមើលអតីតកាល ខ្ញុំតែងតែញញឹមដាក់ខ្លួនឯងកាលពីនៅក្មេង។ ពេលខ្លះ ខ្ញុំថែមទាំងមានអារម្មណ៍អៀនខ្មាសផង ដោយសារតែខ្ញុំធ្លាប់វិនិច្ឆ័យស្ថានការណ៍ជាច្រើនយ៉ាងជឿជាក់ ទាំងដែលខ្ញុំមិនទាន់យល់ពីវាឱ្យបានពេញលេញ។
ប៉ុន្តែ ជំនួសឱ្យការសោកស្តាយចំពោះបទពិសោធន៍ទាំងនោះ ខ្ញុំបែរជារៀនស្គាល់តម្លៃរបស់វា។ ព្រោះវាបានរំលឹកខ្ញុំថា "ការរីកចម្រើនអាចកើតមានបាន លុះត្រាតែយើងនៅតែមានឆន្ទៈក្នុងការរៀនសូត្រ"។
ខ្ញុំកាន់តែមានអាយុច្រើន ខ្ញុំកាន់តែយល់ថា ការពិតភាគច្រើន មានភាពស្មុគស្មាញជាងអ្វីដែលយើងឃើញនៅគ្រាដំបូងៗ។
មានរឿងតិចតួចណាស់ដែលអាចចាត់ទុកថា ខ្មៅសុទ្ធ ឬសសុទ្ធ។
អ្វីដែលយើងគិតថា ជាការពិតនៅថ្ងៃនេះ ប្រហែលជាគ្រាន់តែជាផ្នែកមួយនៃការពិតប៉ុណ្ណោះ។ ហើយអ្វីដែលយើងគិតថា ខុស ប្រហែលជាគ្រាន់តែរង់ចាំឱ្យយើងមើលវាពីមុំ និងជ្រុងមួយផ្សេងទៀតប៉ុណ្ណោះ។
ការយល់ដឹងបែបនេះ បានផ្លាស់ប្តូររបៀបដែលខ្ញុំទាក់ទងជាមួយមនុស្សដទៃ។
ខ្ញុំលែងមានភាពប្រញាប់ប្រញាល់ក្នុងការវិនិច្ឆ័យ រិះគន់ ឬសន្និដ្ឋានយ៉ាងលឿនដូចមុនទៀតហើយ។
ជំនួសមកវិញ ខ្ញុំព្យាយាមសង្កេតឱ្យបានច្រើន ស្តាប់ឱ្យបានជ្រៅ និងទុកពេលឱ្យការពិតបង្ហាញខ្លួនឯង នូវអ្វីដែលមិនអាចមើលឃើញភ្លាមៗ។
ជីវិតដំណើរការទៅតាមហេតុ និងបច្ច័យរាប់មិនអស់ ដែលយើងកម្រអាចមើលឃើញវាទាំងអស់ក្នុងពេលតែមួយ។
មនុស្សម្នាក់ៗ សុទ្ធតែមានបទពិសោធន៍ជីវិត ដែលយើងមិនធ្លាប់ដឹង។
ស្ថានការណ៍នីមួយៗ សុទ្ធតែមានប្រវត្តិរឿងរ៉ាវ ដែលយើងប្រហែលជាមិនអាចយល់បានទាំងស្រុង។
ហើយលទ្ធផលគ្រប់យ៉ាង ក៏កើតឡើងដោយសារកត្តាជាច្រើន ដែលលាតសន្ធឹងហួសពីអ្វីដែលភ្នែកយើងអាចមើលឃើញ។
ការវិនិច្ឆ័យរបស់យើង ភាគច្រើនត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយបទពិសោធន៍ អារម្មណ៍ និងការសន្មតរបស់ខ្លួនឯងតែប៉ុណ្ណោះ។
ប៉ុន្តែ អ្វីៗទាំងនេះក៏តែងតែផ្លាស់ប្តូរដែរ។
នៅពេលយើងមានអាយុកាន់តែច្រើន ទទួលបានបទពិសោធន៍ថ្មីៗ និងជួបមនុស្សកាន់តែច្រើន វ៉ែនតាដែលយើងប្រើសម្រាប់មើលពិភពលោក ក៏ផ្លាស់ប្តូរទៅតាមនោះដែរ។
តើមែនទេ?
ប្រហែលជា ប្រាជ្ញា មិនមែនជាសមត្ថភាពក្នុងការតែងតែត្រឹមត្រូវជានិច្ចនោះទេ។
ប្រហែលជា ប្រាជ្ញា គឺជាភាពក្លាហានក្នុងការទទួលស្គាល់ថា យើងក៏អាចយល់ខុសបានដែរ។
ហើយប្រហែលជា ប្រាជ្ញាពិតប្រាកដ គឺជាការដាក់ខ្លួនក្នុងការបន្តរៀនសូត្រតទៅទៀត ទោះបីមានបទពិសោធន៍ជាច្រើនឆ្នាំក៏ដោយ ព្រោះយើងដឹងថា "ភាពជឿជាក់របស់ថ្ងៃនេះ អាចក្លាយជាមេរៀនរបស់ថ្ងៃស្អែក"។
នៅពេលខ្ញុំក្រឡេកមើលដំណើរជីវិតរបស់ខ្លួនឯង ខ្ញុំបានដឹងថា ការយល់ខុសគ្រប់យ៉ាង សុទ្ធតែបានក្លាយជាគ្រូបង្រៀនរបស់ខ្ញុំ។
ទស្សនៈគ្រប់យ៉ាងដែលបានផ្លាស់ប្តូរ បានធ្វើឱ្យខ្ញុំកាន់តែអត់ធ្មត់ កាន់តែយល់ចិត្តអ្នកដទៃ និងកាន់តែមិនប្រញាប់ប្រញាល់សន្មតថា ខ្លួនឯងបានដឹងការពិតទាំងមូលរួចហើយ។
ប្រហែលជា នេះហើយគឺជាអំណោយដ៏មានតម្លៃបំផុតមួយរបស់ជីវិត។
មិនមែនដើម្បីក្លាយជាមនុស្សដែលតែងតែត្រឹមត្រូវជានិច្ចនោះទេ ប៉ុន្តែដើម្បីក្លាយជាមនុស្សដែល "តែងតែមានឆន្ទៈក្នុងការរៀនសូត្រ" ទៅវិញទេ។
