24/05/2022
කන්දේ විහාරය - kandhe viharaya.
කන්ද විහාරය ආරම්භ කළේ 1734 වසරේ ඕලන්ද කාලයේ. දකුණු මුහුදු තීරයේ ඕලන්ද පාලන කාලයේ පල්ලි, විහාරස්ථාන ඉදිකළා. ඒ සම්ප්රදායට අනුව ඉදිවුණ තොරණ තමයි දේවාලය ඉදිරියෙන් තිබෙන්නේ. නමුත් එහි වැඩ අවසන් කරලා තිබෙන්නේ ඉංග්රීසි පාලන කාලයේ. ඒ අනුව තමයි ඒ තොරණේ ඉංග්රිසින්ගේ ලාංඡනය වන කඟවේනගෙයි, සිංහයාගේ රූපයයි අඹලා තිනේනෙ. මේ විහාරස්ථානයේ ධාතුන් වහන්සේලා තැන්පත් කර ඇති බවට ද සඳහන් වෙනවා.
දින 365 දවසේම කිරිපිඬු පූජා කරන ලක්දිව එකම විහාරස්ථානය තමයි කන්ද විහාරය. මම දන්න විදිහට දිවයිනේ කොහෙවත් විහාරස්ථානයක හැමදිනම කිරිපිඬු පූජා කරන බවක් අහලා නැහැ. ඒකට විශේෂ හේතුවක් තමයි, මේ විහාරස්ථානයේ සීවලී මහරහතන් වහන්සේගේ ධාතුන් වහන්සේලා තැන්පත් කොට තිබීම. සිවලී මහරහතන් වහන්සේ ලැබීම් අතින් අග්රස්ථානයේ වැඩවසනවා කියලා අහලා තිබෙනවා.
විශේෂයෙන්ම මේ ධාතු මන්දිරයත් විශේෂයි. ධාතුන් වහන්සේ වන්දනා මාන කරන දොරටුවේ උළුවස්ස අඩි 5කට වැඩි නැහැ. එහෙම හදලා තිබෙන්නේ ධාතුන් වහන්සේට ගෞරවයක් ලෙස හිස නමාගෙන ඇතුළුවීමටයි. ඒ වගේම නුවර යුගයේ තිබෙන අග්රගණය රූප රැසක් ඒ ධාතු මන්දිරයේ අඹලා තිබෙනවා.
ඒ වගේම තමයි කෞතුකාගාරයක්. එදා සිට මේ දක්වාම බැතිමතුන් පූජා කළ පූජා භාණ්ඩ අදටත් සුරක්ෂිතව තිබෙනවා. විවිධ කාරණාවලට භාරහාර වුණ දේවල්වල අනුරූප තමයි එහි තැන්පත් කරලා තිබෙන්නේ. අනික විහාරස්ථානයේ ඉදිකර තිබෙන විශාල බුද්ධ ප්රතිමාව.
මෙවැනි ප්රතිමා ඉදිකිරීමේදී ප්රතිමාව පිටුපසින් ආධාරකයක් තිබෙනවා. නමුත් කන්ෙද විහාරයේ බුද්ධ ප්රතිමාවේ ආධාරකයක් නැහැ. පිළිමයේ බර අඩු කරන්න මැදින් කුහරයක් තිබෙනවා. ඒක තමයි විශේෂත්වය. හික්කඩුවේ සුමංගල නාහිමියන්ගෙන් පැවත එන සඟ පරපුරක් තමයි මේ විහාරස්ථානයේ වැඩ වාසය කරන්නේ. දැන් ඉන්නේ 8 වැනි සඟ පරම්පරාවයි.