17/01/2025
Mensen naakt afbeelden, waarom zou je? Nou, omdat het in ieder geval voor de kunst en überhaupt elke afbeelding van de mens onmisbaar is. Houding, huid en spieren bepalen hoe iemand eruit ziet en uiteindelijk hoe kleding valt, dus het (leren) tekenen van het menselijk lichaam op basis van een levend mens voor je is hier essentieel voor. Met enige kleding maakt het trouwens niet per se makkelijker omdat je dan ook nog eens textiel moet afbeelden - 'so there you have it'.
Dat dit in de kunst belangrijk is werd al begin 16e eeuw duidelijk. Niet voor de eerste keer in de geschiedenis dacht men - met name in Italië - dat de kunst voltooid was en zich niet verder kon ontwikkelen. Het probleem was alleen dat deze kunstenaars de Griekse beelden uit de oudheid als voorbeeld namen. Dat waren al geen levensechte weergaven, maar idealbeelden. Het effect was daardoor dat de apostelen en menig heilige werden afgebeeld alsof ze met gemak een body building wedstrijd hadden kunnen winnen.
Ik snapte overigens tot ik een paar maanden terug, toen ik een boek over modeltekenen kocht, niet hoe die term tot stand was gekomen en precies bedoeld is, maar inmiddels dus wel. In het Engels heet dit 'life drawing' - naar het leven tekenen om het zo maar even te zeggen. Eigenlijk is die Engelse benaming al iets veelzeggender, maar modeltekenen is een al ingeburgerd begrip in het Nederlands.
Ik vind het overigens een verhelderend inzicht dat een naakt persoon voor je hebben om deze af te beelden gewoon heel functioneel is, met naakt(en) werken is dus zeker niet in alle opzichten gelijk enige vorm van spannend.
De theorie is duidelijk, maar hoe breng je dit in de praktijk? Als fotograaf ben ik best wel thuis in websites en Facbook-groepen met professionele en amateurmodellen, maar die zijn vooral bezig met fotografie. Tekenmodellen zijn veel zeldzamer en lessen in modeltekenen worden ook niet op elke spreekwoordelijke straathoek gegeven.
Toen het Rijksmuseum in Amsterdam in de 19e eeuw werd gebouwd, werd hiernaast gelijk ook de Teekenschool voor kunstonderwijs gebouwd. En die Teekenschool wordt nog steeds als zodanig gebruikt. Er worden allerlei cursussen en workshops gegeven - en ook nog tegen aantrekkelijke prijzen! Ik vind het een aanrader als je wat wilt op dit gebied. Enkele jaren geleden volgde ik er een cursus stillevens fotograferen en onlangs kon ik er deelnemen aan een workshop modeltekenen.
'Net als in de film.' Toen ik het lokaal binnenkwam was het voor mij een beeld als uit een film; in het midden een podium met een model erop, daar omheen schilderezels waarbij elke cursist plaats kon nemen. De docent bleek zeer enthousiast en kon heel goed met dit soort groepen omgaan, hij wist zowel zijn fascinatie voor tekenen met houtskool over te brengen als de concentratie er goed in te krijgen en vast te houden. Mocht je nou denken 'dat is toch heel ongemakkelijk met zo'n naakt persoon voor je?', daar hoef je je echt geen zorgen over te maken. Met de aanwijzingen van docent Ruud en zijn aanmoedigen was het voor alles geconcentreerd en met tempo doorwerken. Het model deed ook uitermate zijn best, hij heeft maar 5 poses gedaan maar hield elke pose wel 10 tot 20 minuten vast. Geen kleine prestatie, het waren zeker geen makkelijke houdingen.
Modeltekenen is op zich al leuk om te doen, dus als ik de kans krijg om dit nog een keer te doen zal ik die zeker benutten. Maar het is ook een hele mooie leercurve in het afbeelden van anatomie en het leren werken met houtskool als tekenmateriaal.
