02/08/2025
Szanowni Państwo w związku z nowym tematem, który mam aktualnie na artystycznym warsztacie, proszę o pomoc, szukam informacji o istniejącej architekturze drewnianej i prywatnych archiwaliów fotograficznych dotyczących tej nieistniejącej.
Od roku 2017 prowadzę artystyczny projekt badawczy poświęcony tożsamości kulturowej Kaszubów, którego punktem wyjścia początkowo było badanie terenowe, prowadzone wokół 108 km koryta rzeki Raduni – od Jej źródeł w Stężycy do ujścia w Krępcu (oraz w Gdańsku). W roku 2023 odsłoniłem publicznie projekt po raz pierwszy na multisensorycznej wystawie Cassubie fiksum-dyrdum Redëniô. Zôczątk. w Centrum Świętego Jana w Gdańsku (przypominam go linkiem w komentarzu). Zakładam poświęcenie zjawisku Kaszub, dwóch kolejnych dekad własnej energii twórczej. Kolejne odsłony tej swoistej kaszubskiej sagi planuję upubliczniać co dwa — trzy lata, kolejną w 2026 lub 2027 roku.
Idę w tym założeniu dalej i obecnie wkładam ją w realizowany w tym roku projekt pod egidą (w ramach stypendium twórczego) MKiDN, który nazwałem „Redëniô. Chëcz”. Ma on na celu zbadanie historii, liczby istniejących domów drewnianych — zabytków tradycyjnej architektury ludowej budowanych do końca XIX wieku (również tych z początku XX), stanu ich zachowania, oraz ich fotograficzny, dokumentalno — interpretacyjny zapis. Badanie prowadzę na terenie województwa pomorskiego w powiatach; bytowskim, chojnickim, kartuskim i kościerskim w ciągu czterech pór roku.
Byłoby mnie niezmiernie miło, gdybyście zechcieli się Państwo w proces mojej pracy zaangażować. Wspaniałym dla mnie wsparciem byłoby, gdybyście podzielili się wiedzą o istniejących obiektach, do których się wybiorę (o ile sam jeszcze ich nie odnalazłem).
Szukam architektury w pełni ryglowej, nie poszukuję więc obiektów szachulcowych lub budowanych w technologii muru pruskiego (potocznie zwanych domami w kratę), na te dwa ostatnie się jednak nie zamykam, głównie wtedy, jeśli towarzyszą im inne zabudowania drewniane (stodoły, stajnie, etc.), lub jeśli ich konstrukcja wykorzystuje w kolejnych nadbudowach znaczące ilości drewna.
Część z pierwotnie drewnianych obiektów została z czasem obudowana i otynkowana, te domy dziś nie wyglądają na drewniane i trudno stwierdzić, że pierwotnie takimi były, jeśli macie Państwo wiedzę o nich, to one również bardzo mnie interesują (na takie już trafiłem). Jak dotąd nie natrafiłem na obiekt z zachowanym i nadal czytelnym podcieniem, zdaję sobie jednak sprawę, że być może taki gdzieś jeszcze istnieje lub że jego dawny podcień został z czasem zabudowany, aby powiększyć chëcz o dodatkowy pokój, taki obiekt byłby dla mnie Świętym Gralem.
Jako ilustracje, załączam fotografię podcienia, pracę o nazwie „Zaufanie” (kasz. „Dowiara”)(obiekt z Muzeum - Kaszubski Park Etnograficzny Wdzydze Kiszewskie im. Teodory i Izydora Gulgowskich), chodzi tu, oczywiście o zaufanie człowieka do kamienia, że ten podtrzyma podcień i całą konstrukcję chëczy. Najprawdopodobniej właśnie to przedstawienie stanie się w przyszłości okładką książki w tym projekcie. Dwie kolejne karty, to mały wycinek z już zebranego w tym roku materiału, pierwsza z nich przedstawia świat miniony, czyli zbiory z Kaszubskiego Parku Etnograficznego we Wdzydzach (tu oczywiście można spotkać się podcieniem), druga obiekty odnalezione w powiatach kościerskim i kartuskim.
Podsumowując, szukam obiektów z województwa pomorskiego w powiatach; bytowskim, chojnickim, kartuskim i kościerskim. Chętnych i otwartych na współpracę i podzielenie się wiedzą, proszę o kontakt za pomocą tej strony, lub pisząc na mój adres mailowy [email protected].
Za każdą pomoc będę wdzięczny, wsparcie z wewnątrz regionu, zawsze ma nieocenioną moc.
Materiał z pewnością zamieni się z czasem w książkę i towarzyszącą jej wystawę, kolejną pod szyldem „Redëniô”, o Wszystkich, którzy mnie skutecznie wsparli, nie zapomnę i przypiszę Im podziękowania w książce (jeśli tylko będą tego chcieli). Opiszę również część z osobistych i rodzinnych historii, którymi się Państwo podzielicie.
Spotkałem już niesamowicie ciekawe architektury, często jednak schowane poza głównymi szlakami, choć Kaszuby znam i tu się wychowałem, to jednak i moja wiedza jest ograniczona, nie wszędzie w życiu zajechałem, stąd zwracam się tym etapie do Państwa, do ludzi, którzy wiedzą.
Będę bardzo wdzięczny za udostępnienia tego wpisu.
Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie
Muzeum - Kaszubski Park Etnograficzny
Pomorskie
Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków
Spotkania z Zabytkami
ZPAF Okręg Pomorski
Pomorski Zespół Parków Krajobrazowych
Instytut Ochrony Krajobrazu Pomorza
Zawsze Pomorze
Dziennik Bałtycki
Bytowskie Centrum Kultury w Bytowie
Kartuzy Stolica Kaszub
Kartuzy.info
Koscierski.info
koscierzyna24.info
Kościerzyna
Miasto Chojnice
Narodowy Instytut Dziedzictwa
wśród fanów
Powiat Chojnicki
Chojnice24
Radio Kaszëbë
Sławomir Rybicki - Senator RP
Mieczysław Struk
Ryszard Świlski
Jarosław Wałęsa
Anna Górska, Senatorka RP XI kadencji
Jan Wyrowiński