10/08/2026
Andrzej Nitek- regionalista i pasjonat historii: część ###II
Historia jednej wioski – Drzazgowa Wola cz. III
Jednostka aktowa: 49/247/0/1/71
Drzazgowa Wola, 1834-1844, Zespół: Hipoteka Powiatu Brzezińskiego
Akt dzierżawy wsi Drzazgowa Wola
Przed Andrzejem Lityńskim Regentem Powiatu Brzezińskiego w mieście Strykowie dnia
6/18 maja 1839 roku stawili się:
1. JW-na Ewa ze Szweycerów, JW-go Karola Hr. Skarbek małżonka w asystencji i
upoważnienia swojego męża działająca, czyli oboje małżonkowie Dóbr Drzazgowej Woli
z przyległościami dziedzice tamże zamieszkali.
2. W-ny Wincenty Szewycer dziedzic Dóbr Olszowy w Powiecie Brzezińskim sytuowanych w tychże dobrach mieszkający.
Zawarli między sobą kontrakt 3-letniej dzierżawy na Dobrach Drzazgowej Woli następujący:
& 1
P. W-na Ewa ze Szweycerów i Karol Hr. Skarbków dobra dziedziczne Drzazgowa Wola w Powiecie Brzezińskim sytuowane z wszelkimi zasiewami oziminy i w części jarymi, [gdyż takowe
w zupełności dziś nie są obsiane], polami, łąkami, ogrodami, pastwiskami z włościanami i od nich przynależną się robocizną, z wszelkimi inwentarzami żywotnymi, i porządkami na gruncie wsi Drzazgowej Woli znajdującymi się, zgoła
z wszelkimi użytkami [oprócz folwarku Rudnik, propinacjami w Dobrach Woli Drzazgowej
i dochodów z Młyna
w tejże wsi egzystującego] współstawiającemu
W. Wincentemu Szweycer w trzech letnią dzierżawy pensją poczynając od dnia 12/14 czerwca roku bieżącego, a w tymże samym dniu i miesiącu 1842 roku kończąc za sumę dobrowolnie za rok każdy po 1450 zł pol umówioną wypuszcza.
& 2.
Sumę dzierżawną powyżej wymienioną 3450 zł pol W-ny W. Szweycer rok rocznie w tym sposobem wypłacać będzie obowiązany pod rygorem Egzekucji Sadowej. Najprzód Jaworskiemu kupcowi z miasta Warszawy będzie wypłacać rok rocznie po 1200 zł pol. Po wtóre Rempnerowi dzierżawcy Dóbr Tomaszowskich także rok rocznie po 1650 zł pol. Na koniec Bankowi Polskiemu także rok rocznie po 600 zł pol w półrocznych ratach i z procentem jaki się przynależeć będzie. Nadmieniając w tym miejscu Jaśnie Wielmożni Dziedzice, iż opłata Towarzystwa Kredytowego wcale dotyczyć się nie będzie Wielmożnego Dzierżawcy, gdyż takową do zaspokojenia Dzierżawca z folwarku Rudnik przyjął na siebie obowiązek.
& 3.
Wielmożny Dzierżawiący Wincenty Szweycer dozwala zamieszkiwania przez przeciągu swojej Dzierżawy w Dworze wsi Woli Drzazgowej J.W-nym wypuszczającym bezpłatnie z wolnym użyciem ogrodu i innych potrzeb, zboża i wiktuałów do domowego pożycia dla nich wymaganych, a za to
J. W-ni Dziedzice obowiązani będą czuwać
i zarządzać w imieniu Dzierżawiącego przez przeciąg trzech letniej dzierżawy. Zatem gospodarstwem we wsi Wola Drzazgowa oraz
w każdym roku z takowego zarządzania w dniu 12/24 czerwca rachunki dowodami usprawiedliwione temuż W-emu Wincentemu Szweycerowi składać.
& 4.
Obsianie dóbr w jak najkrótszym czasie nastąpić powinno, wedle którego odbierze stanie wtakim też samym przy końcu Kontraktu odda dzierżawca.
& 5.
Reparacje komornicze jak to: słupem, kołkiem, łatą, gliną i snopkiem do dzierżawcy bez bonifikacji należeć będą.
& 6.
Wielmożny dzierżawca obowiązany będzie
z włościanami łagodnie się obchodzić i tych nadzwyczajnymi robociznami nie obciążać.
& 7.
Niewolno będzie Wielmożnemu Dzierżawcy słomy ani paszy z gruntów wywozić i sprzedawać.
& 8.
Przypadki takowe jako to: gradobicie, powszechny nieurodzaj, ogień piorunowy lub
powieśny (byle nie z winy dzierżawcy lub jego domowników nastąpiony), tudzież zabory wojenne dzierżawcy odpowiednio w ostatnim roku przez
J. W. Dziedziców bonifikowane będą.
& 9.
Administracja boru wyłącznie do J. W. Dziedziców należeć ma, a jeżeli potrzeb wymagała będzie drzewa na reperacje i gospodarskie porządki, takowego J. W. dziedzice w miarę potrzeby
z tychrze borów W-mu dzierżawcy corocznie udzielać obowiązują się.
& 10.
Sprawowanie Urzędu Wójta Gminy J. W-ny Dziedzic trudzić się będzie.
& 11.
Nie wolno będzie pod żadnym względem W-mu dzierżawcy Kontraktu tego nikomu
poddzierżawiać, w przypadku gdyby poniósł jakoweś straty z niniejszej dzierżawy na ten czas wolno mu będzie w każdym roku od kontraktu tego na rzecz P. W-ych dziedziców odstąpić z regresem zawsze wolnym do J. W-ych dziedziców, za wszelkie straty koszta i opłacone procenta oraz gotowe wydatki.
& 12.
Przy expiracji (wygaśnięciu kontraktu) niniejszego rumacja (usuniecie) dwutygodniowa Wmu dzierżawcy pozwala się z posłuszeństwem włościan i wywozu najdalej o mil 10.
& 13.
W-ny Wincenty Szweycer przypożycza
J. W. Dziedzicom prostem długim sumę 3 tys. zł pol. Srebrnej monecie kurs w kraju mającej, którą
J. W-ni dziedzice tu w kancelarii wobec regenta
i świadków w całości i gotowiźnie, do rąk swoich odebrali. I za lat 3 w takiej samej monecie
z procentami muszą oddać. Jeśli jednak by nie oddali to natenczas kontrakt niniejszy pod tymi samymi warunkami i za taką samą sumę rocznej dzierżawy jak dziś na drugie lat trzy z mocy tego aktu przedłużonym dla W-go dzierżawcy Wincentego Szweycera będzie.
& 14.
Na wniesienie kontraktu niniejszego do księgi wieczystej dóbr Drzazgowej Woli i tamże praw dzierżawy oraz przypożyczki na rzecz W-go
W. Szweycera zabezpieczenia J. W-ni dziedzice zezwalają jak niemniej obowiązują się zajęcia dóbr Drzazgowej Woli na rzecz Piotra Karwowskiego do tej księgi wieczystej wniesione z mocy aktu w dniu 4/16 kwietnia roku bieżącego przez rzeczonego Piotra Karwowskiego przed Maciejem Sadowskim Regentem Powiatu Warszawskiego wykreślić
z tejże księgi. Do uskutecznienia tego wszystkiego, bez powołania siebie, W-go Józefa Sokołowskiego mecenasa przy Sądzie Najwyższej Instancji
w Warszawie mieszkającego obecnym aktem upoważniają.
Po czym akt niniejszy w przytomności świadków: Pawła Szymańskiego i Jana
Kalinowskiego zdziałany, odczytany i w dowód przyjęcia przez strony, świadków i Regenta podpisany został przez:
Ewa Skarbek – Karol Hr. Skarbek – Wincenty Szweycer – Paweł Szymański, świadek – Jan Kalinowski, świadek – Andrzej Lityński, regent.
W Warszawie dnia 15/17 maja 1839 roku.
✍ Andrzej Nitek
