04/30/2026
Ｄắｔ Ｃá Ｄạｏ Ｐｈố
Người ta thường dắt chó đi dạo để chúng được hít thở khí trời, còn tôi lại chọn dắt một chú cá. Có người bảo tôi điên, có người lại thương cảm cho số phận của "nàng" cá nhỏ sắp rời xa làn nước mát. Nhưng họ đâu biết rằng, đôi khi sự an toàn của mặt nước lại chính là một cái lồng giam cầm tầm mắt.
Người đời nhìn vào nghĩ tôi dở hơi. Nhưng cái "điên" của tôi không nằm ở hành động dắt cá, mà nằm ở chỗ tôi dám nghĩ khác đi so với sự an phận của đám đông. Đám đông chọn dắt chó vì đó là lẽ thường, là an toàn. Tôi chọn dắt cá vì tôi muốn phá vỡ cái vòng lặp tẻ nhạt của sự hiển nhiên. Trong nghệ thuật cũng như cuộc đời, nếu ai cũng chọn con đường mòn, thì lấy đâu ra những nốt nhạc lạ, những sắc thái mới để nuôi dưỡng tâm hồn?
Dám nghĩ là dám đánh đổi. Một con cá dám lên cạn là một con cá chấp nhận trả giá bằng mạng sống để đổi lấy một khoảnh khắc được nhìn thấy thế gian, được thấy dòng người ngược xuôi. Đó là sự dũng cảm mà những kẻ tự mãn trong vùng an toàn không bao giờ hiểu được. Đôi khi, ta phải chấp nhận "ngộp thở" một chút trong những môi trường khắc nghiệt mới có thể thấu cảm được hết những gam màu sáng tối của nhân sinh.
Khác biệt không phải là lập dị, mà là bản lĩnh: Dám nghĩ là một chuyện, nhưng dám đưa tư tưởng đó vào thực tế mới là bản lĩnh. Khi ta đủ bản lĩnh để sống khác đi, ta không còn quan tâm đến việc người ta gọi mình là "kẻ điên" hay "nghệ sĩ". Lúc đó, ta chỉ quan tâm rằng mình đã sống một cuộc đời rực rỡ, không hối tiếc.
Cá cả đời chỉ biết đến lòng đại dương, chưa một lần biết "trần gian" là gì. Có những trải nghiệm trong đời, nếu không can đảm bước ra khỏi vùng an toàn, ta mãi mãi chỉ là kẻ đứng bên lề của thực tại. Chú cá này biết rằng bước lên cạn là đối mặt với cái chết, nhưng nó chọn chết trong sự hiểu biết thay vì sống mãi trong sự mù quáng. Đó là cái giá của sự tự do và sự thức tỉnh.
Sống là phải từng trải. Cuộc đời không chỉ có màu hồng của nước hay màu xanh của biển. Nó còn có cái nắng gắt của phố thị, tiếng ồn ào của xe cộ và cả những ánh mắt phán xét của người đời. Nếu chưa từng chạm tay vào "lửa", làm sao ta biết được cái lạnh của "băng" quý giá thế nào?
Trắng và Đen: Chỉ khi bước ra khỏi môi trường quen thuộc, ta mới thực sự phân định được đúng sai, trắng đen. Kinh nghiệm không đến từ việc nghe người khác kể, nó đến từ việc chính mình bị "ngộp" giữa dòng đời để rồi tìm thấy một nhịp thở mới.
Cô gái và sự "bay bổng" của chú cá. Đó không phải là một cuộc hành hình, đó là một chuyến du ngoạn. Chúng ta thà làm một chú cá kỳ lạ giữa phố đông, còn hơn làm một con cá bình thường lờ đờ dưới đáy nước tối tăm. Chẳng sợ "thiếu oxy" khi đối mặt với những thử thách mới. Hãy sợ rằng đến cuối đời, bạn vẫn chưa một lần biết thế giới ngoài kia thực sự trông như thế nào. Trắng hay đen, vui hay buồn, ít nhất chúng ta đã từng thực sự sống, thực sự đi và thực sự thấy.
Bức ảnh này tôi thực hiện đã lâu. Một chú cá tung tăng trên cạn giữa lòng đời—nghe có vẻ vô lý, nhưng lại chứa đựng một triết lý sống rất đáng suy ngẫm. Trắng và đen, hư và thực... tất cả chỉ rõ ràng nhất khi bạn đứng ở một góc nhìn mà chưa ai từng đứng.
Lê Xuân Trường
